Thứ hai, 28/11/2022

Máy chạy thận, phát minh vĩ đại cứu sống hàng triệu bệnh nhân

Thứ bảy, 24/09/2022, 15:23 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Vào thập niên 1940, nhà khoa học Willem Kolff đã chế tạo máy chạy thận nhân tạo đầu tiên trên thế giới góp phần kéo dài sự sống của vô số bệnh nhân suy thận.

Máy chạy thận nhân tạo đầu tiên trên thế giới đã được nhà khoa học người Hà Lan tên Willem Kolff sáng chế vào năm 1943. Khi Kolff bất lực chứng kiến hoàn cảnh một chàng trai chết dần chết mòn vì suy thận nên đã quyết định tìm cách chế tạo một loại máy thực hiện công việc của thận.

Vào thời gian mà Kolff bắt đầu nghiên cứu của mình, Thế chiến II nổ ra. Khi Đức Quốc xã đánh chiếm Hà Lan, Kolff được cử đến làm việc tại một bệnh viện hẻo lánh của Hà Lan. Việc tìm ra phương thức chữa bệnh mới đã khó, trong hoàn cảnh chiến tranh lại càng khó khăn hơn. Nguyên liệu khan hiếm, Kolff đã ứng biến, sử dụng vỏ xúc xích, lon nước cam, máy giặt và những vật dụng thông thường khác để chế tạo một thiết bị có thể lọc sạch chất độc trong máu.

may-chay-than-3-1719-1663752224362-1663752224746434252075

Willem Kolff là một người rất hứng thú với y học, ông sử dụng ống dẫn (dùng để vận chuyển máu) làm từ vật liệu cellulose quấn quanh một trống gỗ xoay hình trụ. Các chất độc trong máu có khả năng khuếch tán qua bề mặt của ống, và trống xoay được ngâm trong một bồn chứa nước muối sinh lý.

Willem Kolff - người sáng chế máy chạy thận đầu tiên trên thế giới

Máu của bệnh nhân – chứa nhiều chất độc hại do suy thận – được hút vào trong ống dẫn, chảy qua bồn nước muối và truyền ngược trở lại cơ thể bệnh nhân sau khi loại bỏ chất độc. “Tôi nhận thấy chỉ trong năm phút, gần như tất cả lượng urê (khoảng 400 milligram) mà tôi thêm vào mẫu máu đã bị loại bỏ và khuếch tán vào bồn nước muối sinh lý”, Kolff cho biết.

Mặc dù 15 bệnh nhân đầu tiên sử dụng máy chạy thận của Kolff chỉ sống thêm được vài ngày, nhưng đó vẫn là một thành tựu lớn. Bởi vì Kolff đã giúp những người đàn ông và phụ nữ đang hôn mê, hấp hối có thể sống tỉnh táo thêm một thời gian ngắn.

Với mục tiêu kéo dài sự sống cho bệnh nhân lâu hơn, Kolff tiếp tục cải tiến máy chạy thận và ông đã có cơ hội thử nghiệm nó trên một phụ nữ 67 tuổi bị suy thận nặng ở thị trấn Kampen vào năm 1945. Sau 11 giờ chạy thận nhân tạo bằng máy lọc máu của Kolff. Cô ấy sống thêm 7 năm trước khi chết vì một căn bệnh khác.

Chế tạo thành công thận nhân tạo đầu tiên trên thế giới: Một nửa là vi chip  nano, một nửa chứa tế bào sống

Sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc, Kolff đã hiến tặng 5 quả thận nhân tạo mà ông đã chế tạo cho các bệnh viện trên khắp thế giới, bao gồm cả bệnh cả bệnh viện Mt. Sinai ở New York. Vào cuối những năm 1940, Kolff đến Hoa Kỳ, nơi ông tiếp tục công việc nghiên cứu của mình. Tại bệnh viện Mt. Sinai, ông đã hướng dẫn các bác sĩ khác cách sử dụng quả thận nhân tạo của mình, nhưng các nhà quản lý của bệnh viện đã phản đối loại liệu pháp này. Vì vậy, Kolff và đồng nghiệp buộc phải lọc máu trong phòng phẫu thuật sau nhiều giờ.

Vài năm tiếp theo, thế giới chứng kiến nhiều bước tiến của ngành lọc máu. Kolff đã đưa một bản thiết kế máy chạy thận của mình cho George Thorn tại bệnh viện Peter Bent Brigham ở Boston. Điều này dẫn đến việc sản xuất thế hệ tiếp theo của máy lọc máu Kolff, một quả thận Kolff-Brigham bằng thép không gỉ, mở đường cho ca ghép thận đầu tiên vào năm 1954.

Trong chiến tranh Triều Tiên, máy lọc máu Kolff-Brigham là công cụ điều trị những binh lính Mỹ bị thương.

Đến những năm 1950, phát minh thận nhân tạo của Kolff đã giải quyết được vấn đề suy thận cấp, nhưng nó không được coi là giải pháp cho những bệnh nhân mắc bệnh thận mãn tính giai đoạn cuối (ESRD).

Vào giữa thế kỷ 20 ở Mỹ, các bác sĩ tin rằng bệnh nhân không thể chạy thận vô thời hạn vì 2 lý do.

  • Đầu tiên, họ cho rằng không có thiết bị nhân tạo nào có thể thay thế chức năng của thận về lâu dài.
  • Thứ hai, một bệnh nhân đang chạy thận bị tổn thương tĩnh mạch và động mạch nên sau nhiều lần điều trị, rất khó tìm được mạch để tiếp cận máu của bệnh nhân.

Tiến sĩ Belding Scribner, một giáo sư y khoa trẻ tuổi tại Đại học Washington, đã nảy ra ý tưởng kết nối bệnh nhân với máy lọc máu bằng cách sử dụng các ống nhựa, một ống đưa vào động mạch và một ống vào tĩnh mạch.

Sau khi điều trị, đường vào tuần hoàn sẽ được giữ lại bằng cách kết nối hai ống bên ngoài cơ thể bằng một thiết bị hình chữ U nhỏ, thiết bị này sẽ chuyển máu từ ống trong động mạch trở lại ống trong tĩnh mạch.

Scribner Shunt, được phát triển bằng cách sử dụng vật liệu mới được giới thiệu, Teflon. Với Shunt, không còn cần thiết phải rạch mới mỗi khi bệnh nhân được lọc máu.

Mặc dù Scribner Shunt ngày nay không còn được sử dụng, nhưng đây là bước đầu tiên để cải thiện các phương pháp tiếp cận hệ thống tuần hoàn, cho phép lọc máu để kéo dài sự sống của bệnh nhân ESRD.

Năm 1962, Scribner bắt đầu xây dựng cơ sở lọc máu ngoại trú đầu tiên trên thế giới. Và Scribner không là người quyết định rằng ai sẽ được lọc máu. Thay vào đó, các lựa chọn sẽ được đưa ra bởi một ủy ban ẩn danh bao gồm cư dân địa phương thuộc nhiều tầng lớp xã hội cùng với 2 bác sĩ thực hành bên ngoài lĩnh vực thận.

Mặc dù quyết định của ông đã gây ra tranh cãi vào thời điểm đó, nhưng đó là việc thành lập Ủy ban đạo đức sinh học đầu tiên trên thế giới, đã thay đổi cách tiếp cận đối với dịch vụ chăm sóc sức khỏe ở đất nước này. Scribner tiếp tục phát triển một máy lọc máu nhỏ, di động cho phép mọi người chạy thận ngay tại nhà của họ.

Kolff cuối cùng đã trở thành kỹ sư y sinh hàng đầu thế giới và có công trong việc phát triển máy tim phổi và tim nhân tạo. Trong suốt sự nghiệp, Kolff đã được nhận nhiều giải thưởng danh giá bao gồm: Giải thưởng Amory, Giải thưởng Valentine, Giải thưởng Cameron về Thực hành Trị liệu của Đại học Edinburgh (năm 1964), Giải thưởng Albert Lasker về Nghiên cứu Y khoa Lâm sàng – danh hiệu cao quý nhất của nền y học Mỹ (năm 2002). Ủy ban Giải thưởng Albert Lasker mô tả rằng: “Kolff là người đã có công phát triển phương pháp chạy thận nhân tạo, góp phần thay đổi bệnh suy thận từ một căn bệnh gây tử vong thành một căn bệnh có thể điều trị được, kéo dài cuộc sống của hàng triệu bệnh nhân”.

An Toàn Y tế với hệ sinh thái bao gồm kênh Tiktok https://www.tiktok.com/@antoanytevn với 200k follower là kênh có nội dung cập nhật thời sự, uy tín về y tế, sức khoẻ, đời sống, xã hội, có sự tương tác rất lớn từ người dùng.

Hiện tại, chúng tôi đã và đang thực hiện hỗ trợ kết nối các cơ sở y tế, khám chữa bệnh, nhà thuốc bằng dạng bài:

Review y tế: Nhà thuốc tốt - Bác sỹ hay.

Đây là những review chân thực nhất về các cơ sở khám chữa bệnh, nhà thuốc được thực hiện bởi bên thứ 3 là các y, bác sỹ và có ý kiến đóng góp từ phía khách hàng.

Nội dung phù hợp với các phòng khám, nhà thuốc...nhân viên y tế đang muốn phát triển hình ảnh thương hiệu trên nền tảng TikTok và tiến lại gần hơn với khách hàng.

Để tham gia nhận hỗ trợ và kết nối, mọi người có nhu cầu có thể liên hệ gửi email tới [email protected] để đăng ký.

Tham gia diễn đàn thảo luận và cập nhật những thông tin mới nhất, bổ ích về sức khỏe, y tế, đời sống dân sinh cùng chúng tôi trên Viber tại đây

Theo Sức khoẻ 24h
Từ khóa: máy chạy thận