Thứ hai, 26/09/2022

Người đầu tiên phát minh ra vắc-xin là ai?

Thứ ba, 06/09/2022, 15:00 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Vắc-xin chế phẩm có tính kháng nguyên, giúp con người phòng ngừa nhiều bệnh. Đây là phát minh mang tính đột phá nhất của nhân loại.

Cha đẻ của vắc-xin

Edward Jenner - bác sĩ danh dự trong hội Hoàng gia London (Anh)  là người đầu tiên đặt nền móng cho tiêm chủng. 

Tính đến hiện nay, tiêm chủng giúp gần 8 tỷ người trên thế giới tránh khỏi cái chết do những đại dịch hoành hành từ thế kỷ 17 trở về trước. Tiêm chủng được áp dụng cho cả người lớn và trẻ em, hầu như ai cũng hiểu rằng chỉ cần một mũi tiêm, cơ thể chúng ta sẽ được miễn nhiễm với nhiều căn bệnh quái ác không thuốc chữa. 

Ai là người đầu tiên phát minh ra vắc-xin? - 3

Lịch sử y học thế giới ghi nhận Edward Jenner có công lao to lớn trong việc thiết lập ra "đế chế" văcxin giúp bảo vệ hàng tỷ người khắp hoàn cầu. Vào năm 1796 khi ông lấy mủ từ một vết thương đậu mùa để tiêm cho một cậu bé tám tuổi, James Phipps.

Dựa trên mười hai thí nghiệm như vậy và mười sáu lịch sử trường hợp bổ sung mà ông đã thu thập được từ những năm 1770, Jenner đã xuất bản một văn bản kinh điển trong biên niên sử của y học: Điều tra về Nguyên nhân và Tác dụng của Variola Vaccine. Việc lấy vi trùng từ động vật mắc bệnh và làm cho vi rút yếu sau đó tiêm vào cơ thể người qua đường máu được Jenner gọi là vaccination.

Theo ông, khi loại vi khuẩn bị suy yếu được tiêm vào người, cơ thể sẽ tự phát sinh ra một yếu tố kháng lại bệnh đó. Vì thế, những người đã được tiêm sẽ không mắc bệnh đậu mùa nữa. Ông không những áp dụng phương pháp này cho cậu bé James Phipps mà còn áp dụng ngay trên cả chính con trai ông. Ông khẳng định rằng, bệnh thủy đậu bảo vệ con người khỏi sự lây nhiễm bệnh đậu mùa và đặt nền móng cho vắc-xin hiện đại.

Khám phá của Jenner phụ thuộc rất nhiều vào kiến ​​thức về phong tục tập quán của cộng đồng nông nghiệp địa phương và nhận thức rằng những người vắt sữa bị nhiễm bệnh đậu mùa, có thể nhìn thấy như mụn mủ trên tay hoặc cẳng tay, miễn dịch với những đợt dịch đậu mùa tiếp theo xảy ra ở khu vực.

Những khó khăn trong hành phát minh vắc-xin

Mặc dù kỹ thuật của Edward có thể bảo vệ mọi người khỏi bệnh đậu mùa nhưng gặp nhiều phản đối. Một trong những lý do thực tế nhất là bệnh đậu mùa lúc đó không xảy ra rộng rãi. Các bác sĩ khác muốn thử nghiệm phương pháp phòng bệnh mới này buộc phải lấy virus gây bệnh đậu bò từ Edward. Điều này gây ra nhiều bất cập.

Bênh cạnh đó, có nhiều bác sĩ phẫu thuật không muốn Edward thành công. Họ sợ nguồn thu nhập của mình bị đe dọa bởi phương pháp điều trị bệnh đậu mùa của Edward.

Ai là người đầu tiên phát minh ra vắc-xin? - 5

Mọi người cũng lo sợ về những hậu quả có thể xảy ra khi nhận chất có nguồn gốc từ bò và phản đối việc tiêm phòng vì lý do tôn giáo. Họ nói rằng, mình sẽ không điều trị bằng thứ có nguồn gốc từ những sinh vật thấp kém. Sau đó, các cuộc diễu hành phản đối diễn ra.

Edward dành phần lớn thời gian còn lại của cuộc đời mình để cung cấp các tài liệu về bệnh đậu bò cho những nhà khoa học trên thế giới và thảo luận về các vấn đề khoa học có liên quan. Ông tham gia vào chiến dịch tiêm phòng bệnh đậu mùa nhiều đến mức tự nhận mình là “thư ký vắc-xin cho thế giới”.

Ông nhanh chóng phát triển kỹ thuật lấy chất từ các vết rỗ trên người bị bệnh đậu bò, làm khô trên sợi chỉ hoặc thủy tinh để có thể vận chuyển đi dễ dàng.

Để ghi nhận những cống hiến của Edward, chính phủ Anh lúc đó đã thưởng cho ông 10 nghìn bảng Anh năm 1802 và 20 nghìn bảng Anh nữa vào năm 1807.

Kỹ thuật đưa một vật liệu vào dưới da để tạo ra một chất có thể chống lại bệnh được biết đến với tên gọi tiêm chủng.

Sau những nỗ lực của mình, Edward đã được nhiều thành phố bao gồm London, Glasgow, Edinburgh và Dublin công nhận. Nhiều trường đại học trên khắp thế giới đã trao cho ông các bằng cấp và tư cách thành viên danh dự. 

Năm 1967, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã phát động chiến dịch “tiêu diệt” bệnh đậu mùa trên toàn thế giới. Họ ước tính vào thời điểm đó có tới 15 triệu trường hợp mắc bệnh đậu mùa mỗi năm. Các khu vực nhiều nhất là Nam Mỹ, châu Phi và Ấn Độ. Cách tiếp cận của họ là tiêm chủng cho mọi người ở những khu vực có nguy cơ. 

Ngày 16/1/1823, Jenner trút hơi thở cuối cùng do tai biến mạch máu não. Chính phủ Anh xin được chôn cất thi hài ông ở Tu viện Westminster, nơi an nghỉ những người con ưu tú của nước Anh và cả nhân loại. Người ta gọi ông là "bác sĩ tài ba bất tử của nhân loại" và "cha đẻ của văcxin" đã có những đóng góp vô cùng to lớn cho ngành y học dự phòng thế giới.

Ngày nay, những mẫu vật cuối cùng còn lại của virus đậu mùa hiện chỉ được lưu giữ trong 2 phòng thí nghiệm ở Siberia và Mỹ. Bệnh đậu mùa sẽ trở thành căn bệnh truyền nhiễm lớn đầu tiên bị xóa sổ trên Trái đất.

An Toàn Y tế với hệ sinh thái bao gồm kênh Tiktok https://www.tiktok.com/@antoanytevn với 200k follower là kênh có nội dung cập nhật thời sự, uy tín về y tế, sức khoẻ, đời sống, xã hội, có sự tương tác rất lớn từ người dùng.

Hiện tại, chúng tôi đã và đang thực hiện hỗ trợ kết nối các cơ sở y tế, khám chữa bệnh, nhà thuốc bằng dạng bài:

Review y tế: Nhà thuốc tốt - Bác sỹ hay.

Đây là những review chân thực nhất về các cơ sở khám chữa bệnh, nhà thuốc được thực hiện bởi bên thứ 3 là các y, bác sỹ và có ý kiến đóng góp từ phía khách hàng.

Nội dung phù hợp với các phòng khám, nhà thuốc...nhân viên y tế đang muốn phát triển hình ảnh thương hiệu trên nền tảng TikTok và tiến lại gần hơn với khách hàng.

Để tham gia nhận hỗ trợ và kết nối, mọi người có nhu cầu có thể liên hệ gửi email tới [email protected] để đăng ký.

Tham gia diễn đàn thảo luận và cập nhật những thông tin mới nhất, bổ ích về sức khỏe, y tế, đời sống dân sinh cùng chúng tôi trên Viber tại đây

Theo Sức khoẻ 24h
Từ khóa: vắc-xin
antoanyte.vn