Thứ sáu, 17/09/2021

Chỉ số SpO2 và những sai lầm khi tự dùng oxy tại nhà

Thứ tư, 25/08/2021, 15:00 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, F0 được phép cách ly điều trị tại nhà. Tuy nhiên, việc thiếu hiểu biết, trong đó có sử dụng bình oxy sẽ gây hậu quả nghiêm trọng.

Chỉ số SpO2 là gì?

SpO2 là viết tắt của cụm từ Saturation of peripheral oxygen – độ bão hòa oxy trong máu ngoại vi. Hiểu một cách khác, SpO2 là tỷ lệ hemoglobin oxy hóa (hemoglobin có chứa oxy) so với tổng lượng hemoglobin trong máu. Hemoglobin là một protein được tìm thấy trong các tế bào hồng cầu, quyết định màu đỏ của hồng cầu.

5-tieu-chi-chon-mua-may-do-nong-do-oxy-trong--3
SpO2 là nồng độ oxy máu mao mạch, được đo ở đầu ngón tay, ngón chân, vành tai...

Chỉ số SpO2 có thể được đo bằng phép đo xung – một phương pháp gián tiếp, không xâm lấn (không đưa các dụng cụ vào trong cơ thể). Nó hoạt động bằng cách phát ra và tự hấp thu một làn sóng ánh sáng đi qua các mạch máu hoặc mao mạch trong đầu ngón tay, đầu ngón chân hoặc dái tai. Sự thay đổi của sóng ánh sáng xuyên qua ngón tay, ngón chân hoặc dái tai sẽ cho biết kết quả của phép đo SpO2 vì mức độ oxy bão hòa gây ra các biến đổi về màu sắc của máu.

Độ bão hòa ô-xy trong máu ≥ 94 % – là tình trạng oxy trong máu được coi là bình thường. Ngoài ra, bạn cũng nên biết thêm về các mức độ của chỉ số SpO2 để có thể chủ động theo dõi sức khỏe:

– SpO2 từ 97% – 99%: Chỉ số oxy trong máu tốt.

– SpO2 từ 94% – 96%: Chỉ số oxy trong máu trung bình, cần thở thêm oxy

– SpO2 từ 90% – 93%: Chỉ số oxy trong máu thấp, cần tham khảo ý kiến của bác sỹ

– SpO2 thấp hơn 90% là một ca cấp cứu trên lâm sàng.

Khi cơ thể bạn không có đủ oxy, bạn có thể bị thiếu oxy hoặc thiếu oxy máu. Đây là những điều kiện nguy hiểm. Vì vậy, theo dõi chỉ số SpO2 thường xuyên đóng vai trò quan trọng trong việc nắm rõ lượng oxy trong máu, có phương án xử lý kịp thời khi gặp tình trạng nguy hiểm.

Trên thực tế chỉ số SpO2 đo được sẽ không chính xác hoàn toàn 100% mà sẽ bị ảnh hưởng bởi 1 số yếu tố như người bệnh bị lạnh, huyết áp thấp; người bệnh cử động nhiều; đo ở môi trường có ánh sáng chiếu trực tiếp; người được đo SpO2 có sơn móng tay.

Những sai lầm khi tự ý dùng oxy tại nhà?

Làn sóng thứ tư của đại dịch Covid-19 đang diễn biến vô cùng phức tạp, nguy hiểm, có xu hướng tăng nhanh tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước, cũng như nhiều quốc gia trên thế giới. Đặc biệt, tình trạng một số bệnh viện đang quá tải như hiện nay, nhiều F0 có thể cách ly điều trị tại nhà. Tuy nhiên, một thực trạng đáng lo ngại là việc tự ý thở oxy tại nhà mà không có sự tư vấn từ phía bác sĩ, đội ngũ y tế. 

tho-oxy-tai-nha-cho-f0-16296898955881858957811-0-0-437-700-crop-1629689903215515598393
Cần biết cách sử dụng oxy cho an toàn và hiệu quả.

Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng, trưởng khoa Hồi sức Tích cực - Chống độc, Bệnh viện Kiến An, Hải Phòng đã chỉ ra các sai lầm thường gặp khi sử dụng oxy là "chỉ định oxy trị liệu rộng rãi" quá mức cần thiết, ngay cả khi oxy máu ở mức bình thường.

Theo một thống kê ở Anh cho thấy có đến 34% bệnh nhân sử dụng oxy lúc vận chuyển trên xe cấp cứu, 5-17% bệnh nhân nhập viện được nhận oxy ở bất kỳ thời điểm nào. 

Sai lầm nghiêm trọng hơn khi điều trị Covid-19 tại nhà là sử dụng oxy liều cao không phù hợp, vì nhận biết không đầy đủ về mối nguy cơ tăng oxy máu quá mức.

Bác sĩ Dũng khẳng định, oxy không điều trị được khó thở, oxy chỉ giúp cải thiện tình trạng hạ oxy máu. Đồng thời, oxy không điều trị được các nguyên nhân gây hạ oxy máu. Thở oxy phải đi kèm điều trị nguyên nhân gây tổn thương phổi.

Điều gì xảy ra nếu dùng oxy liều cao?

Thở oxy liều cao không phù hợp làm tăng oxy máu quá mức, cũng nguy hiểm không kém gì hạ oxy máu: 

- Làm ức chế trung tâm hô hấp, làm bệnh nhân giảm thông khí (giảm tần số, giảm biên độ hô hấp... hiểu đơn giản là không chịu thở).

- Gây tình trạng phụ thuộc vào oxy, làm nặng mất cân bằng khí máu.

- Phổi có thể bị xẹp, mạch vành và mạch máu não có thể bị co thắt

- Lượng máu cung cấp cho tim bị giảm, hoặc các oxy gốc tự do sẽ phá hủy tế bào...

- Tăng oxy máu quá mức có thể làm diễn tiến xấu đi đối với những bệnh nhân có nguy cơ suy hô hấp type 2 (bệnh phổi mạn tính), làm chậm nhận biết các diễn tiến lâm sàng đang xấu đi, vì bị che lấp bởi chỉ số SpO2 bình thường hoặc cao.

- Làm tăng nguy cơ tử vong của một số nhóm bệnh nhân như tai biến mạch máu não nhẹ và vừa, ngưng tim, các bệnh nhân nằm hồi sức tích cực...

2-sai-lam-tu-tho-oxy-2-5215-1629624839
Một bệnh nhân Covid-19 điều trị tại nhà có dấu hiệu suy hô hấp được nhân viên y tế hỗ trợ thở oxy.

Cần bao nhiêu oxy là đủ?

Bác sĩ Dũng khuyến cáo, nếu muốn thở oxy và thở oxy bao nhiêu lít/phút, người bệnh hoặc thân nhân phải hỏi bác sĩ để được chỉ định và hướng dẫn chi tiết. 

Trong mọi trường hợp, nếu không có ý kiến bác sĩ, đừng cho bệnh nhân thở oxy cao hơn 5 lít/phút. Đối với bệnh nhân khỏe mạnh, SpO2 dưới 93% thì chỉ duy trì oxy vừa đủ để SpO2 đạt 94-96%.

Bệnh nhân có bệnh phổi mạn tính, SpO2 chỉ cần duy trì 88-92%, với liều oxy 1-2 lít/phút. Bệnh nhân suy tim, SpO2 chỉ cần duy trì xấp xỉ 90%, với liều oxy 3-5 lít/phút. Đối với trường hợp cụ thể khác, người bệnh cần tham vấn các bác sĩ.

Theo VnMedia.vn Copy