Thứ ba, 18/01/2022

Điều ít người biết về ‘thần dược’ Codanxit và Berberin của Việt Nam

Thứ năm, 30/12/2021, 16:00 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Trong nhiều năm đóng góp cho nền y học nước nhà, Dược sĩ Phan Quốc Kinh đã góp phần tạo ra những thành tựu xuất sắc trong đó có "thần dược" Berberin.

TS.DS. Phan Quốc Kinh (sinh ra tại làng Đông Thái, xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh), Cha đẻ của 'thần dược' Berberin với truyền thống hiếu học, với hơn 20 người đỗ đại khoa Tiến sĩ thời phong kiến, TS.Phan Quốc Kinh quyết tâm học hành để xứng đáng với truyền thống quê nhà.

"Thời bấy giờ, đại học chỉ có hai ngành là Sư phạm và Y dược. Tôi thích dược hơn nên đã theo học". Ông tâm sự.

1
Cha đẻ của 'thần dược' Berberin.

Những năm đầu thập kỷ 70 của thế kỷ 20, không quân Mỹ đã gia tăng cao độ các đợt ném bom khủng khiếp trên khắp mọi miền của Miền Bắc. Ngoài dịch hoạ thiên tai (lũ lớn năm 1971), người dân Việt Nam còn phải gánh chịu hậu quả của dịch lỵ nguy hiểm.

Dịch lỵ lan nhanh ở các tỉnh đồng bằng, miền núi, nhiều bệnh nhân bị tiêu chảy liên tục đến kiệt sức rồi t/ử v/ong. Tổng kho thực phẩm Trung ương hết thuốc vì không thể nhập khẩu được qua đường không, đường thuỷ, đường bộ vì máy bay, tàu thuỷ bị quân đội Mỹ bắn phá. Hết thuốc khiến việc điều trị gặp khó khăn.

duoc-si-phan-quoc-kinh-1
Dược sĩ Phan Quốc Kinh đã góp phần tạo ra những thành tựu xuất sắc trong đó có "thần dược" Berberin.

Đầu năm 1972, lãnh đạo Bộ Y tế dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Vũ Văn Cẩn và Giáo sư Hồ Đắc Di – Hiệu trưởng trường Đại học Y Hà Nội đã tổ chức họp khẩn cấp các nhà y dược học để bàn biện pháp dập tắt dịch.

Hội nghị đã vạch ra cụ thể các biện pháp hữu hiệu để phòng và chống dịch lỵ nguy hiểm này như: các biện pháp xử lý môi trường, phác đồ điều trị, cấp cứu mà trong đó cốt lõi nhất là phải có thuốc đề phòng và điều trị lỵ do vi khuẩn amip gây ra.

Câu hỏi đặt ra với toàn thể hội nghị là "Lấy thuốc đó ở đâu?". Bộ trưởng Vũ Văn Cẩn đưa ra giải pháp phải nhanh chóng nghiên cứu sản xuất thuốc phòng chống lịch lỵ bằng cây cỏ trong nước. Tất cả mọi người đều chờ đợi.

"Tôi khi đó 35 tuổi, đứng lên thay mặt cho trường Đại học Dược Hà Nội xin nhận nhiệm vụ này và hứa sẽ cung cấp đủ thuốc cho Bộ sau 6 tháng"- Dược sĩ Phan Quốc Kinh khẳng định.

Giáo sư Hồ Đắc Di hỏi: "Thuốc của chú so với thuốc Tây thế nào? Có tốt hơn không?"

TS.Phan Quốc Kinh đáp: "Thuốc của chúng cháu sẽ sản xuất hiệu lực không bằng các loại thuốc của Pháp, Đức sản xuất nhưng tin chắc là sẽ góp phần dập tắt dịch lỵ nguy hiểm này".

Ngay sau đó, TS.Phan Quốc Kinh đề nghị nhà trường Đại học Dược Hà Nội huy động tối đa cán bộ giảng dạy và sinh viên đến các làng xã ở miền núi và đồng bằng, bắt đầu tìm hiểu và thu thập kinh nghiệm của nhân dân, ông thầy lang, bà mế về việc sử dụng các loại thuốc nam để chữa bệnh lỵ.

Mười ngày sau, nhóm nghiên cứu sản xuất thuốc phòng chống dịch lỵ đã có trong tay hàng trăm bài thuốc nam điều trị lỵ thu thập được từ nhiều vùng trong cả nước.

tao-ra-than-duoc-khong-da
Thuốc Berberin được chỉ định điều trị với hội chứng lỵ, bệnh lỵ trực khuẩn, tiêu chảy, viêm ruột, viêm ống mật.

Tài liệu đó kết hợp với các tài liệu y khoa cổ truyền và y học hiện đại, nhóm đã chọn ra 20 cây thuốc có khả năng chống vi sinh vật gây bệnh lỵ để thử tác dụng kháng sinh.

Ba tháng sau, nhóm đã bắt tay vào thu hái dược liệu ở tỉnh Lào Cai và một số tỉnh đồng bằng và bào chế được 2 loại thuốc: Codanxit và Berberin.

Giáo sư Tôn Thất Tùng là người trực tiếp sử dụng Codanxit và Berberin cho chính mình và các bệnh nhân ở Bệnh viện Việt Đức và kết luận thuốc có hiệu quả tốt. Giáo sư Tôn Thất Tùng đã đề nghị Bộ Y tế cho sản xuất quy mô lớn hai loại thuốc này.

Bộ trưởng Y tế lúc đó là Giáo sư, bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng cũng dùng thử và khỏi bệnh. Giáo sư đề nghị cung cấp một lượng thuốc để phục vụ đoàn cán bộ cao cấp ngành Y tế chuẩn bị vào miền Nam.

Sau đó, từ các địa phương đã xác nhận Codanxit và Berberin có tác dụng điều trị hiệu quả các bệnh lỵ. Hai loại thuốc này đã góp phần dập tắt dịch lỵ nguy hiểm và phức tạp ở miền Bắc.

Cũng trong giai đoạn chống Mỹ cứu nước, bệnh nhân tâm thần, suy nhược thần kinh xuất hiện nhiều, nhóm chúng tôi đã kết hợp với Bệnh viện Thần kinh Trung ương, Viện Dược liệu, Xí nghiệp Dược phẩm Trung ương 2 nghiên cứu, đưa vào sản xuất thuốc an thần gây ngủ sen vông và được sử dụng rộng rãi từ năm 1973.

Nhiều công trình nghiên cứu của TS. Phan Quốc Kinh đã được công bố trong các tạp chí khoa học của Liên Xô, Mỹ, Đức, Thụy Sĩ. Năm 1975, TS-DS Phan Quốc Kinh được nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng về nghiên cứu khoa học, đồng giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ năm 2000 và nhiều giải thưởng cao quý trong nước và quốc tế. Ông đã từ trần vào ngày 7/8/2019, gây ra niềm thương tiếc vô hạn.

Berberin là loại thuốc có hoạt tính kháng sinh chống viêm. Berberin có nguồn gốc thảo dược, được chiết xuất từ rễ và thân cây vàng đắng. Thuốc Berberin được chỉ định điều trị với hội chứng lỵ, bệnh lỵ trực khuẩn, tiêu chảy, viêm ruột, viêm ống mật.

Theo Sức khoẻ 24h Copy
antoanyte.vn