Thứ tư, 20/10/2021

Cách chế rượu Tr'đin độc đáo từ thân cây ở Quảng Nam

Thứ năm, 30/09/2021, 11:30 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Người Cơ tu ở Tây Giang (Quảng Nam) có một cách chế biến loại thức uống lên men đặc biệt từ thân cây, và loại thức uống này được gọi là rượu Tr'đin.

Trên vùng biên viễn quanh năm mù sương, người Cơ Tu ở Tây Giang (Quảng Nam) có một loại rượu đặc biệt, gọi là rượu Tr’đin, loại rượu lấy từ ngọn cây và người dân vẫn tấm tắc rằng đó là rượu trời.

888
Rượu Tr’đin có màu đục đục như nước đậu nành, có mùi như mùi của bia và có có bọt sủi lên như bia thật.

Ở khu vực huyện Tây Giang (Quảng Nam) có một loài cây được xem là một đặc sản của thiên nhiên ban tặng cho đồng bào dân tộc Cơ Tu, đó là câyTr’đin. Tên của loài cây này là Đủng đỉnh hoặc Móc rượu, tiết ra một thứ nước uống đặc biệt có men say nồng phổ biến ở núi rừng Tây Giang này, và lâu nay đã được người dân bản xứ chế biến thành thứ rượu trời hảo hạng không nơi nào có được.

13.
Một thân cây Tr’đin đang cho rượu.

Anh Bh’ling Khôi (ở xã Tr’hy, huyện Tây Giang) chỉ vào những thân cây đã treo sẵn một chiếc can nhựa, nối với thân cây bằng một ống nứa. Nước từ thân cây nhỏ giọt theo máng xuống can nhựa. Anh gọi đó là rượu Tr'đin. Thực chất người Cơ Tu không chỉ có 1 loại rượu trời này, mà còn có rượu T’vạc (đoát), Adương (song mây) uống rất ngon và bổ. Nhưng “Thiên hạ đệ nhất tửu Trường Sơn” vẫn là rượu Tr’đin, được khai thác từ cây Tr’đin. Mùa xuân, mùa hè người Cơ Tu uống rượu t’vạt, mùa thu mùa đông người Cơ Tu uống rượu Tr’đin. Các làng người Cơ Tu miền sơn cước Quảng Nam nơi nào cũng có cây T’vạt, nhưng cây Tr’đin thì chỉ có ở Tây Giang, nơi sát biên giới Việt - Lào.

2.
Nhiều người dân dùng ống tre để hứng rượu, sau đó mới đổ vào can nhựa mang về.

Cây Tr’đin thường mọc ở những nơi ẩm ướt, nhất là những khu vực gần khe hoặc suối. Trước tiên, bằng con mắt “nhà nghề”, một người chỉ nhìn lên cây Tr’đin là xác định được cây có trúng thời điểm đục thân ra nước không. Khi đã xác định chính xác, người Cơ Tu làm cầu thang lên giàn bằng nhiều cây lồ ô buộc vào nhau chắc chắn, sau đó leo lên giàn ngồi và đục.

14
Tr’đin là một loại cây thuộc họ dừa, nhưng lại cho nước từ thân cây.

Để có rượu, người Cơ Tu lấy vỏ cây chuồn, loại cây này có hai loại: apăng và zuôn lột ra phơi khô và ngâm vào ống đựng nước Tr’đin, dung dịch sẽ lên men. Rượu có vị thơm như sâm banh hơi chát làm tê tê đầu lưỡi. Tuy nhiên, theo người dân nơi đây cho biết, thì muốn lấy được rượu Tr’đin này cũng không dễ, phải có người biết lấy mới lấy được. Người này phải có tố chất thông minh, chịu khó quan sát, học hỏi và siêng đi vào rừng tìm cây để lấy rượu. Họ phải có kinh nghiệm trong việc tìm cây, tìm điểm để khoét lỗ, lấy rượu, hoặc phải có “mẹo”, bắt cây tiết ra rượu.

7.
Từ già tới trẻ, ai cũng thích uống rượu Tr’đin.

Nước từ cây Tr’đin có màu trắng đục, vị ngọt như đường. Rượu Tr’đin đem cho trẻ con và phụ nữ uống thì không bỏ apăng là loại vỏ cây cho nước lên men, nước sẽ ngọt lịm và thơm ngon như hương vị đường thốt nốt. Rượu Tr’đin có màu đục đục như nước đậu nành, có mùi như mùi của bia và có có bọt sủi lên như bia thật mà lại có mùi men đặc trưng của rượu, khi uống vào thì không nóng rát như uống rượu mà mát rười rượi.

9.
Muốn lấy rượu này, người dân phải bắc giàn lên ngọn cây.

Trung bình, mỗi ngày cây Tr’đin to thường cho khoảng 5 - 10 lít/ ngày, đêm. Muốn lấy rượu Tr’đin thì phải dùng dao, rựa đục vào thân cây Tr’đin. Tính từ ngọn xuống chừa lại 4 cuống lá già, tại cuống lá già thứ tư từ trên xuống, đục đối diện với cuống lá này thấy ở trong đọt trắng mềm là khả năng ra nước nhiều, ngược lại nếu đọt trong cứng vàng thì nước ít. Người dân nơi đây thường dùng dao thật sắc xén phía trên ngọn, cố gắng làm sao cho vết cắt thật ngọt để ngọn cây đoác không bị thối và cho nhiều “rượu” trong thời gian dài. Nếu cây lâu năm, không bị sâu, ngày đầu tiên có thể hứng được cả chục lít “rượu”.

1.
1.

Những bình rượu này tuy nằm trên cây cao nhưng cũng thu hút ong, bướm, chim, sóc, chuột... đến thưởng thức, cho nên chung quanh ống lấy rượu được đồng bào bịt lại bằng một loại bùi nhùi lấy từ bẹ cây Tr’đin. Mỗi cây Tr’đin trưởng thành cho khoảng 3 đến 4 tháng mới hết, sau đó người dân sẽ cho cây nghỉ lấy sức. Lần sau muốn lấy tiếp phải dùng dao hớt ngắn đi một đoạn giúp cây cho “rượu” mới.

5.
Nhiều người dưới xuôi khi lên vùng cao này đều rất thích thú với loại rượu đặc biệt này.

Để có nước cất rượu, người Cơ Tu còn nhổ cây Tr’đin con mang về nhà trồng hoặc gieo hạt giống. Người có kinh nghiệm thường chọn lấy giống từ những cây to, cao để lấy hạt dẹt (hạt cái). Mỗi một cây Tr’đin thường ra mỗi năm 1 buồng, mỗi buồng có hàng vạn trái, mỗi trái thường 1 - 2 hạt. Đồng bào thường lấy hạt ở buồng ra thứ nhất, thứ nhì thì cây giống tốt hơn, về sau cho thu hoạch nhiều nước hơn. Như tại thôn Arung (xã Bhalêê, huyện Tây Giang) có người trồng hàng trăm cây Tr’đin để làm thương phẩm, thu hoạch lấy rượu. Như ông Ploong Cril (71 tuổi) có hơn 100 cây Tr’đin, hầu hết đã “cho rượu”. Hiện nay, ông bán mỗi lít rượu là 15.000 đồng -20.000 đồng.

Theo VnMedia.vn Copy