Thứ sáu, 09/12/2022

Trong thế giới của người cổ đại, ung thư đã được phát hiện và điều trị ra sao?

Thứ bảy, 29/10/2022, 08:00 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Vào thời Hy Lạp cổ đại, ung thư đã được phát hiện và được đặt tên là Con cua - Cancer. Tên gọi phần nào đã cho chúng ta biết được những hiểu biết sơ khai nhất về căn bệnh bí ẩn từ thời cổ đại này.

Những hiểu biết đầu tiên của người cổ đại về ung thư

Nguồn gốc của từ ung thư được cho là do bác sĩ người Hy Lạp, tên là Hippocrates (460-370 trước Công nguyên), người được coi là “Cha đẻ của Y học”. Hippocrates đã sử dụng thuật ngữ carcinos và carcinom để mô tả các khối u hình thành và không loét. Trong tiếng Hy Lạp, những từ này đề cập đến một con cua, rất có thể xuất phát của hai từ này từ những hình ảnh lan rộng giống như ngón tay từ một căn bệnh ung thư có hình dạng giống con cua.

Galen (130-200 SCN), một bác sĩ Hy Lạp khác, đã sử dụng từ Oncos (tiếng Hy Lạp có nghĩa là sưng tấy) để mô tả các khối u. Mặc dù từ tương tự con cua của Hippocrates vẫn được sử dụng để mô tả các khối u ác tính, thuật ngữ của Galen ngày nay được sử dụng như một phần tên gọi của các chuyên gia ung thư, như bác sĩ Chuyên khoa ung thư (Oncologists).

dvssdvsdf

Tên của những căn bệnh cổ xưa là những câu chuyện cô đọng về thực trạng của chúng. Ví dụ sốt phát ban (typhus), một cơn bệnh cuồng phong với sốt rét run thất thường, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp tuphon, cha đẻ của gió - phát triển thành typhoon là từ để chỉ các cơn bão lớn trong thời đại ngày nay. Bệnh cúm (influenza) bắt nguồn từ influentiatrong tiếng Latinh bởi vì các bác sĩ thời trung cổ tưởng tượng ra rằng các dịch cúm có tính chu kỳ là do chịu sự ảnh hưởng của các ngôi sao và hành tinh tác động va vào Trái Đất.

Bệnh lao (tuberculosis) bắt nguồn từ tuber trong tiếng Latinh dùng để chỉ các khối tuyến hạch bị sưng trông như những cây rau nhỏ. Lao hệ bạch huyết, lao hạch, được gọi là bệnh tràng nhạc (scrofula), bắt nguồn từ chữ Latinh chỉ “heo sữa”, gợi lên hình ảnh bệnh tật của một chuỗi các tuyến bị sưng sắp xếp trên một dòng như một nhóm heo sữa đang bú.

Khoảng những năm 25 trước Công nguyên đến những năm 50 sau Công nguyên một bác sỹ ở La Mã  khác có tên Aulus Cornelius Celsus, đã lấy thuật ngữ của Hippocrates cho tình trạng bệnh này, “carcinoma” (ung thư biểu mô) và dịch sang tiếng La tinh là “crab”. Tên gọi “crab” còn đến ngày nay, và được dịch thành “cancer” (ung thư) trong ngôn ngữ hiện đại.

ong-to-nganh-y-hippocrates-2
Hippocrates - thầy thuốc Hy Lạp được mệnh danh là cha đẻ của y học (460 - 370 trước Công nguyên), là người đầu tiên quan sát và ghi chép lại về các khối u này và đặt tên cho chúng.

Aulus Cornelius Celsus là người đầu tiên ghi lại sự lây lan của ung thư, thậm chí đã ghi chép rõ cách thức ung thư vú có thể lây lan từ vú xuống dưới nách ở một số bệnh nhân. Ông cũng phân loại ung thư khác nhau dựa trên mức độ nghiêm trọng và đặc điểm thể chất của chúng. Aulus Cornelius Celsus mô tả việc tìm thấy các bệnh ung thư trên tất cả các bộ phận của cơ thể, bao gồm mặt, miệng, cổ họng, vú, gan, ruột kết,...

Vài thập kỷ sau đó, Archigenes, một bác sĩ người Greco-Syria vào thế kỷ 1 và 2 sau Công nguyên, là bác sĩ đầu tiên cố gắng phẫu thuật loại bỏ ung thư trên bệnh nhân của mình. Oribasius, một bác sĩ khác đã mô tả phương pháp phẫu thuật này, nhấn mạnh rằng để thực hiện cần chẩn đoán sớm và phải tránh bất kỳ dây thần kinh nào xung quanh khối u. Ông cũng mô tả các phương pháp đốt khối u ngăn tái phát, cũng như điều trị sau phẫu thuật để ngăn ngừa nhiễm trùng bao gồm sử dụng thuốc đắp, muối, tỏi tây và các chất làm se da khác.

Người Hy Lạp không có kính hiển vi. Họ chưa bao giờ tưởng tượng ra có một thực thể gọi là tế bào, huống chi là nhìn thấy, và khái niệm karkinos là sự tăng trưởng không kiểm soát của các tế bào có thể đã không xảy ra với họ. Tuy nhiên, họ bận tâm đến cơ chế dịch thể. Để giải thích bệnh - tất cả bệnh - Hippocrates đã xây dựng một học thuyết phức tạp dựa trên thể dịch và dung tích, mà ông đã áp dụng một cách tùy thích đối với bệnh viêm phổi, nhọt, kiết lỵ và bệnh trĩ.

Galen_Line_engraving
Bác sĩ người Hy Lạp - Galen (130-200 SCN)

Những kỹ thuật điều trị ung thư thời cổ đại

Thầy thuốc Claudius Galen, một tác giả có nhiều bài viết khoa học và là thầy thuốc Hy Lạp có sức ảnh hưởng đối với người La Mã vào khoảng năm 160 đã đưa học thuyết thể dịch của Hippocrates đạt đến đỉnh cao của nó. Giống Hippocrates, Galen phân loại tất cả các bệnh dựa trên sự dư thừa của các thể dịch khác nhau. Viêm - sưng, nóng, đỏ, đau - đã được gán cho sự dư thừa của máu. Sần, mụn mủ, viêm chảy dịch và các hạch bạch huyết - tất cả đều lạnh, nhầy và trắng - do dư thừa đờm. Vàng da là do quá nhiều mật vàng.

Hippocrates đã đề xuất cơ thể con người bao gồm bốn thể dịch chủ yếu được gọi là các tính khí: máu, mật đen, mật vàng và đờm. Mỗi một thể dịch này có một màu riêng (đỏ, đen, vàng và trắng), độ nhớt và tính chất quan trọng.

Đối với ung thư, Galen dành cho loại thể dịch ác độc và đáng lo ngại nhất trong bốn dịch thể: mật đen. Galen nghiêng về giả thuyết của Hippocrates và cũng cho rằng ung thư là do dư thừa mật đen. Ông cho rằng mật đen được sản xuất bởi gan và tích tụ theo thời gian do không được lá lách xử lý.

ungthucodai-0929-1664615655918-1664615656001292992616
Leonides cho rằng nên phẫu thuật sớm thay vì coi đây là biện pháp cuối cùng

Với những tìm hiểu của mình, ông thấy rằng mật đen dẫn đến ung thư không thể chữa khỏi trong khi mật vàng dẫn đến ung thư có thể chữa được. Các học giả nghiên cứu thì lại có một cách biện luận khác khi cho rằng có thể đây là lần đầu tiên một thầy thuốc cổ đại xác định sự khác biệt giữa khối u ác tính và lành tính.

Trong một ghi chép của Galen được các học giả đã tìm thấy, một tuyên bố đáng chú ý của ông về việc đã tận mắt quan sát thấy nhiều trường hợp “mật đen dư thừa” gây ung thư trong các mô vú của phụ nữ chưa mãn kinh. Ông kể chi tiết về quá trình cắt bỏ những khối u này, nói rằng ông sẽ cắt bỏ khối u và một chút khu vực xung quanh, sau đó đốt gốc của khối u nhằm ngăn chặn nó phát triển trở lại. Ông cũng lưu ý tầm quan trọng của việc điều trị sớm bằng thuốc tẩy để cố gắng loại bỏ mật đen. Chỉ khi không còn lựa chọn điều trị khác mới dùng đến biện pháp cuối cùng là phẫu thuật cắt bỏ.

Cũng trong thế kỷ này tại Hy Lạp một bác sỹ có tên Leonides, người thường xuyên tham khảo các tác phẩm của Galen để áp dụng vào phương pháp phân tích điều trị ung thư vú lại cho rằng việc phẫu thuật cần diễn ra sớm hơn chứ không phải là biện pháp cuối cùng. Ông mô tả một số trường hợp cắt bỏ toàn bộ vú sớm nhất có thể để điều trị ung thư vú ở phụ nữ.

An Toàn Y tế với hệ sinh thái bao gồm kênh Tiktok https://www.tiktok.com/@antoanytevn với 200k follower là kênh có nội dung cập nhật thời sự, uy tín về y tế, sức khoẻ, đời sống, xã hội, có sự tương tác rất lớn từ người dùng.

Hiện tại, chúng tôi đã và đang thực hiện hỗ trợ kết nối các cơ sở y tế, khám chữa bệnh, nhà thuốc bằng dạng bài:

Review y tế: Nhà thuốc tốt - Bác sỹ hay.

Đây là những review chân thực nhất về các cơ sở khám chữa bệnh, nhà thuốc được thực hiện bởi bên thứ 3 là các y, bác sỹ và có ý kiến đóng góp từ phía khách hàng.

Nội dung phù hợp với các phòng khám, nhà thuốc...nhân viên y tế đang muốn phát triển hình ảnh thương hiệu trên nền tảng TikTok và tiến lại gần hơn với khách hàng.

Để tham gia nhận hỗ trợ và kết nối, mọi người có nhu cầu có thể liên hệ gửi email tới [email protected] để đăng ký.

Tham gia diễn đàn thảo luận và cập nhật những thông tin mới nhất, bổ ích về sức khỏe, y tế, đời sống dân sinh cùng chúng tôi trên Viber tại đây

Theo Sức khoẻ 24h