Thứ năm, 18/08/2022

Những dấu hiệu trẻ bị suy dinh dưỡng cha mẹ không nên bỏ qua

Thứ hai, 15/08/2022, 08:00 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Suy dinh dưỡng là tình trạng thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết làm ảnh hưởng đến quá trình sống, hoạt động và tăng trưởng bình thường của cơ thể trẻ. Tình trạng suy dinh dưỡng của trẻ em thường phổ biến ở khoảng thời gian từ 6 - 24 tháng tuổi. Vì vậy, nhiều cha mẹ nuôi con nhỏ không tránh khỏi lo lắng trẻ có đang phát triển bình thường hay không? Nếu trẻ đang gặp các vấn đề tăng trưởng thì dấu hiệu trẻ suy dinh dưỡng là gì?

Thế nào là trẻ bị suy dinh dưỡng?

Suy dinh dưỡng là tình trạng thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết như protein, vitamin và các chất khoáng. Hậu quả của suy dinh dưỡng là sự suy giảm hoạt động của các cơ quan, làm ảnh hưởng đến quá trình sống, hoạt động và tăng trưởng bình thường của cơ thể trẻ. Đặc biệt là trẻ em độ tuổi từ 6 – 24 tháng tuổi, đây là giai đoạn trẻ có nhu cầu dinh dưỡng cao.

Ngoài ra, suy dinh dưỡng ở trẻ em có thể gây chậm tốc độ tăng trưởng và hạn chế khả năng hoạt động thể chất. Thậm chí ở mức độ nặng hơn, suy dinh dưỡng còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển não bộ, trí thông minh, khả năng giao tiếp. Trẻ bị suy dinh dưỡng có sức đề kháng kém và dễ tăng khả năng mắc nhiều bệnh lý ở trẻ.

che-do-dinh-duong-hop-ly-cho-tre-em-o-do-tuoi-len-2-che-do-dinh-duong-hop-ly-cho-tre-em-o-do-tuoi-len-2

Nguyên nhân gây suy dinh dưỡng

Suy dinh dưỡng là một vấn đề sức khỏe phổ biến và tình trạng này xảy ra khi chế độ ăn uống không chứa đủ chất dinh dưỡng hoặc khi cơ thể gặp vấn đề về hấp thụ chất dinh dưỡng từ thức ăn. Có nhiều lý do khác có thể xảy ra như:

  • Trong sinh hoạt thường ngày, trẻ không được bú sữa mẹ đầy đủ, ăn dặm sớm (trước 4 tháng tuổi)
  • Thức ăn không hợp khẩu vị hợp hoặc trẻ không được ăn đa dạng các loại thực phẩm khác nhau
  • Do trẻ thường xuyên mắc các bệnh lý nhiễm trùng (tiêu chảy, viêm phổi, giun sán…) phải sử dụng thuốc có hiệu quả diệt vi trùng gây bệnh, cùng lúc sẽ diệt bớt các vi khuẩn có lợi cho cơ thể tại đường ruột, làm giảm quá trình lên men thức ăn dẫn đến việc kém hấp thu và biếng ăn.
  • Trẻ gặp phải vấn đề tâm lý khi gia đình có những hành động ép buộc quá mức để cho trẻ ăn, khiến trẻ dễ nảy sinh tâm lý sợ hãi, lâu ngày sẽ gây ra bệnh chán ăn dẫn đến suy dinh dưỡng.

Dấu hiệu trẻ suy dinh dưỡng

Nhìn chung, dấu hiệu trẻ suy dinh dưỡng được biết đến nhiều nhất là vẻ ngoài của trẻ thấp bé, nhẹ cân so với tuổi. Tuy nhiên, sự thật là tình trạng rối loạn dinh dưỡng còn có thể ảnh hưởng đến thể chất lẫn tinh thần của trẻ. Sau đây là chi tiết các dấu hiệu nhận biết bạn cần quan tâm. Trong đó, trẻ suy dinh dưỡng thường:

  • Mệt mỏi, chóng mặt
  • Thiếu năng lượng, ít vận động, kém hoạt bát
  • Sụt cân hoặc tăng cân chậm trong 2 – 3 tháng
  • Chậm tăng trưởng về chiều cao trong 2 – 3 tháng
  • Chậm mọc răng, chậm biết đi
  • Trẻ ăn ít, không quan tâm đến thức ăn
  • Chức năng miễn dịch suy giảm, trẻ dễ mắc bệnh hơn
  • Bụng phình to
  • Sưng chân
  • Da nhợt nhạt, khô, thiếu độ đàn hồi, dễ bầm tím
  • Yếu cơ, đau nhức khớp
  • Thịt nhão, không săn chắc
  • Các vấn đề răng miệng như chảy máu nướu răng, sưng nướu, sâu răng, sưng lưỡi…
  • Tóc thưa, mỏng, dễ rụng
  • Loãng xương hoặc xương mỏng dễ gãy
  • Trẻ gặp các vấn đề về tiêu hóa thường xuyên
  • Khó giữ ấm, dễ cảm thấy lạnh
  • Thiếu vitamin có thể gây quáng gà, nhạy cảm với ánh sáng, khô giác mạc đến loét giác mạc (rất hiếm xảy ra)
  • Thay đổi cảm xúc, hành vi chẳng hạn như dễ cáu kỉnh, lo lắng
  • Phối hợp kém, phản xạ kém, kém tập trung ảnh hưởng đến khả năng học tập.

Bên cạnh những dấu hiệu trẻ suy dinh dưỡng phổ biến kể trên, bạn cũng nên chú ý đến một số vấn đề khác nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như:

  • Trẻ suy dinh dưỡng do thiếu vitamin A trầm trọng có thể dẫn đến mù lòa (nhưng phòng ngừa được), nhiều nguy cơ nhiễm bệnh hoặc thậm chí là tử vong.
  • Trẻ thiếu i ốt có thể chậm phát triển về trí tuệ, tăng nguy cơ bướu cổ.
  • Trẻ thiếu sắt có thể chậm phát triển, kém tập trung và kém năng động
dau-hieu-tre-suy-dinh-duong-1

Nhận biết trẻ suy dinh dưỡng thông qua chỉ số nhân trắc

  • Bên cạnh những dấu hiệu thường thấy, mẹ có thể áp dụng một cách chính xác hơn là thông qua chỉ số nhân trắc để nhận biết tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ nhỏ.
  • Bộ Y tế và Viện Dinh Dưỡng Quốc gia áp dụng cách nhận biết trẻ suy dinh dưỡng dựa vào Z-Score (đơn vị đo độ lệch chuẩn) của 4 chỉ số: cân nặng theo tuổi, chiều cao theo tuổi và cân nặng theo chiều cao và BMI theo tuổi.
  • Trong đó chỉ số BMI theo tuổi sẽ được tính theo công thức: Chỉ số BMI = Cân nặng (kg) / ( Chiều cao (m)* Chiều cao(m))

So sánh cân nặng chiều cao của trẻ với các chỉ số chuẩn của WHO

Để xác định trẻ có suy dinh dưỡng hay không, ngoài việc quan sát các dấu hiệu trên, ba mẹ còn có thể so sánh cân nặng chiều cao của trẻ với các chỉ số chuẩn của WHO như sau:

  • Dựa vào cân nặng theo tuổi: Khi trẻ mới sinh nặng cỡ 3kg, sau 5 tháng tăng gấp đôi, 12 tháng tăng gấp ba; sau đó mỗi năm tăng thêm 2kg. Khi bé 6 tuổi thì cân nặng phải là 20kg. Nếu mẹ không có cân, có thể đo vòng cánh tay trẻ 1-5 tuổi. Trẻ bình thường 14-15cm; nếu dưới 13cm là suy dinh dưỡng.
  • Dựa vào chiều cao theo tuổi: Khi mới sinh trẻ dài 50cm, 6 tháng dài 65cm, 12 tháng: 75cm, 2 tuổi: 85cm, 3 tuổi: 95cm, 4 tuổi: 100cm. Sau đó, mỗi năm chiều cao tăng thêm 5cm, khi bé 8 tuổi phải cao 120cm.
 Điều trị suy dinh dưỡng

Tùy thuộc vào nguyên nhân đang gây ra bệnh suy dinh dưỡng và mức độ nghiêm trọng để đưa ra phương pháp điều trị tại nhà hoặc tại bệnh viện. Thông thường, thay đổi chế độ ăn uống là biện pháp điều trị phổ biến nhất cho bệnh suy dinh dưỡng. 

Nếu phát hiện các dấu hiệu trẻ suy dinh dưỡng, bạn nên đưa con đi khám để được bác sĩ chẩn đoán và điều trị suy dinh dưỡng dựa trên nguyên nhân cụ thể. Khi đi khám, bác sĩ có thể:

  • Đo chiều cao, cân nặng và chỉ số khối cơ thể (BMI) để xem các con số này có nằm trong giới hạn khỏe mạnh theo độ tuổi của trẻ hay không
  • Kiểm tra các tình trạng sức khỏe cơ bản có thể gây suy dinh dưỡng
  • Đề xuất xét nghiệm máu để kiểm tra sự thiếu hụt dinh dưỡng
  • Đề xuất các xét nghiệm bổ sung dựa trên bệnh sử và kết quả kiểm tra sức khỏe.
dau-hieu-tre-suy-dinh-duong-4
Mách mẹ cách phòng tránh, ngăn ngừa suy dinh dưỡng ở trẻ em
  • Mẹ nên cho trẻ bú ngay sau sinh và bú mẹ hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu

Sữa mẹ giàu chất dinh dưỡng và là thức ăn đầu đời hoàn hảo nhất và là thức ăn tốt nhất trong giai đoạn phát triển đầu của bé. Ngoài cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết, sữa mẹ còn bé tăng đề kháng, chống lại bệnh tật và bảo vệ trẻ khỏi các bệnh nhiễm trùng.

  • Chăm sóc dinh dưỡng cho bé bằng bữa ăn hợp lý

Để phòng tránh tình trạng suy dinh dưỡng ở con, mẹ nên bắt đầu tập cho trẻ ăn dặm từ 6 tháng tuổi. Trong đó, mẹ hãy trẻ ăn đầy đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng (bột đường, đạm, béo, rau) và có thể duy trì bú sữa mẹ cho trẻ dưới 2 tuổi.

  • Đảm bảo vệ sinh môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm

Là việc quan trọng hàng đầu giúp bé phòng tránh các bệnh nhiễm trùng đường ruột, giun sán,... Mẹ phải luôn chọn lựa thực phẩm tươi, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đóng hộp và nấu nướng thức ăn chín kỹ. Bên cạnh đó, cũng cầm đảm bảo vệ sinh môi trường và vệ sinh cá nhân cho bé và người chăm sóc.

  • Kiểm tra và theo dõi biểu đồ tăng trưởng hàng tháng của bé

Kiểm tra và theo dõi chiều cao, cân nặng của trẻ thường xuyên sẽ giúp mẹ phát hiện sớm tình trạng suy dinh dưỡng hoặc các nguy cơ nếu có và can thiệp sớm.

  • Khuyến khích trẻ tập thể dục

Tập thể dục thường xuyên sẽ thúc đẩy quá trình trao đổi chất và bài tiết chất độc không mong muốn ra khỏi cơ thể.

Ngoài ra, cần ngừa và điều trị triệt để các bệnh lý (nhiễm trùng hô hấp, tiêu chảy,..), không lạm dụng kháng sinh và xổ giun định kỳ cho trẻ 2 tuổi trở lên mỗi 6 tháng/lần.

Tham gia diễn đàn thảo luận và cập nhật những thông tin mới nhất, bổ ích về sức khỏe, y tế, đời sống dân sinh cùng chúng tôi trên Viber tại đây

Theo Sức khoẻ 24h
Từ khóa: suy dinh dưỡng
antoanyte.vn