Thứ hai, 27/09/2021

Những loại cây chứa nhiều độc tố trên rừng cần tránh tuyệt đối

Thứ ba, 31/08/2021, 13:30 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Trang bị chút kiến thức về cây rừng sẽ giúp bạn tránh được những loại cây có độc, thường mọc hoang, có vẻ ngoài đẹp mắt, thu hút.

Cây lá ngón (tên khoa học là Gelsemium elegans Benth)

Lá ngón là một loại thực vật có thân quấn, màu xanh. Cây lá ngón có thể dài 12 m. Loại cây này còn có tên gọi khác là đoạn trường thảo (tức là đứt từng đoạn ruột). Cũng từ đó mà nhiều người cho rằng, uống nước lá ngón sẽ bị đứt ruột mà chết. Thực tế, không ít người đã bị ngộ độc khi ăn phải loại lá này.

la-ngon
Cây lá ngón có vẻ ngoài rực rỡ, cực nguy hiểm.

Mới đây, một trường hợp tại Nghệ An đã may mắn được cứu sống trong tình trạng nguy kịch. Cụ thể, theo thông tin từ Trung tâm Y tế huyện Kỳ Sơn, Nghệ An, chiều 29/8, anh L.V.B (Triều Lưu, Kỳ Sơn) được đưa đến Trung tâm trong tình trạng nguy kịch. Sau khi được các bác sĩ cấp cứu kịp thời, sức khỏe anh B. đã ổn định. Qua tìm hiểu nguyên nhân, được biết, thanh niên này do buồn chuyện tình cảm nên ăn lá ngón tự tử.

Cũng cách đây vài ngày, cũng trên địa bàn huyện Kỳ Sơn đã xảy ra trường hợp thai phụ tử vong do ăn lá ngón tự vẫn. Nạn nhân là chị L.T.U (SN 2002, trú tại bản Phia Khăm 2, xã Bắc Lý).

Vụ việc thương tâm xảy ra khi chị U. và chồng cãi nhau. Khi người chồng trở về không thấy vợ ở nhà, đi tìm thì phát hiện vợ tử vong do ăn lá ngón. Sự việc xảy ra khi chị U. đang mang thai ở tháng thứ 6.

Bên cạnh đó, do không biết cách phân biệt nên cũng đã từng có nhiều trường hợp không may tử vong khi ăn nhầm loại lá này vì tưởng nhầm là rau.

Đơn cử là trường hợp xảy ra tại Vị Xuyên, Hà Giang vào giữa năm 2020. Theo thông tin từ lãnh đạo xã Linh Hồ, nhóm 5 người dân (đều là nữ) tại địa phương đi hái rau rừng để nấu canh ăn, tuy nhiên nhóm này hái nhầm lá ngón.

Sau khi ăn, cả 5 người thấy buồn nôn, tê chân tay, tê miệng, khó chịu nên đã gọi cho người thân đến đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa huyện Vị Xuyên.

Ngay sau khi bệnh viện tiếp nhận 5 bệnh nhân, 3 người đã không may mắn thoát nạn. Hai trường hợp được cấp cứu, điều trị là Đặng Thị M. (SN 1976) và Tẩn Thị Kh. (SN 1960). 

e3-1628476486553356282233
Cây là ngón rất giống một số cây thuốc. (Ảnh: Thành Luân)

Theo một số tài liệu được tìm thấy, lá ngón có thân và phần cành không có lông. Trên phần thân hơi có khía dọc. Lá ngón có hình thuôn dài, mọc đối xứng, đầu nhọn, bóng nhẵn. Thông thường, lá ngón sẽ dài khoảng 7 – 12 cm và có bề rộng 2,5 – 5,5 cm. Chúng thường mọc thành chùm ở đầu cành.

Hoa lá ngón thường nở vào tháng 6, 8, 10 và có màu vàng với 5 cánh. Quả của lá ngón có màu nâu, thon dài, rộng khoảng 0,5 cm, không có lông bao quanh. Hạt lá ngón khá nhỏ, có màu nâu nhạt. Ở các cành non, lá sẽ có màu xanh lục nhưng khá nhạt. Đến giai đoạn già, lá sẽ chuyển dần sang màu xám nâu nhạt. 

Lá ngón là một loại cây rất độc, có thể giết chết con người bất cứ lúc nào. Độc tố có trong lá ngón ngấm rất nhanh, có thể qua đường tiêu hóa chỉ trong 5 – 10 phút. Thời gian gây chết người của lá ngón khoảng 1 – 7 tiếng. Do đó, mọi người cần phải thận trọng, nên phân biệt rõ lá này so với các loại lá khác, tránh sự nhầm lẫn dẫn đến hậu quả đáng tiếc. 

Cây Củ Chi (danh pháp hai phần: Strychnos nux-vomica)

Đây là loài cây có thể giết người và có độc tính đáng sợ nhất (được xếp vào loại độc dược hạng A). Chúng thường mọc trên môi trường sinh sống thưa cây cối ở độ cao 1.200 m so với mực nước biển, cây có thể cao tới 25 m.

Giống như cây lá ngón, toàn bộ bộ phận của cây Củ Chi đều có chứa hàm lượng độc tố cao (như các chất ancaloit có độc tính cao gồm strychnin (C21H22N2O2) và brucin (C23H26N2O4)...) đều là những chất cực độc mà một lượng nhỏ thôi đã làm nạn nhân tê liệt.

strychnos-nux-vomica-l-1-whole-plant-2-the-fruit-and-3-the-seeds-a-crude-seeds-16284780097721423573754
Cây củ chi. (Ảnh: ResearchGate)

Loài cây này được người dân địa phương Củ Chi gọi là cây 'tử thần' vì có rất nhiều vụ việc tử vong do loài cây này gây ra. Người dân ở đây thậm chí còn chặt đi những rừng cây Củ Chi khiến loài cây này gần như tuyệt chủng.

Mặc dù rất nguy hiểm nhưng cây Củ Chi lại có một số thành phần quan trọng trong y học, do đó chúng đã được bảo tồn như một loại cây thuốc quý. Hiện nay, người ta đã khôi phục loại cây Củ Chi bằng cách trồng thử nghiệm khoảng 50 cây tại rừng di tích Bến Đình (Củ Chi).

Thế nhưng cây Củ Chi rất khó trồng (cứ 1000 hạt thì chỉ có khoảng 5 – 7 hạt có thể nảy mầm) và phát triển rất chậm nên loài cây này càng trở nên khan hiếm.

Cây hồng châu (tên khoa học là Capparis versicolor Griff)

Cây hồng châu thường mọc ở khu vực núi đá, thuộc dạng cây dây leo, vỏ thân cây màu xanh nhạt, có gai nhọn, cứng, lá cây to gần bằng 2 ngón tay người lớn, dài từ khoảng 11-12cm, màu của lá xanh đậm.

Quả tròn to gần bằng quả trứng gà, vỏ nhẵn mượt không có lông, quả non vỏ màu xanh nhạt, khi quả chín vỏ có màu tím và hơi mềm, bên trong có lớp vỏ mầu hồng, mỗi quả có từ 4-6 hạt, các hạt có một lớp cùi màu trắng đục, nhiều nước và mềm bao bọc, bên trong cùi có một hạt to bằng hạt ngô có màu tím và hơi dẹt. Quả hồng trâu chín vào tháng 6, 7, 8 hằng năm.

qua-hong-chauu-1176-1628478266-153839
Độc tính của hồng châu tác động chủ yếu lên tế bào cơ tim và gây phù phổi cấp.

Độc tố của quả hồng châu là alcaloid, chứa chính trong nhân hạt (chưa thấy trong cùi) của quả. Độc tính của chúng tác động chủ yếu lên tế bào cơ tim và gây phù phổi cấp.

Thử nghiệm trên động vật cho thấy liều tối thiểu gây tử vong qua đường tiêu hóa của hạt có cả cùi đối với thỏ là 18g/kg thể trọng, đối với chuột cống trắng là 72g/kg thể trọng (động vật chết do suy hô hấp và trụy tim mạch).

Cây sui hay còn gọi là cây thuốc bắn (tên khoa học là Antiaris toxicaria)

Cây sui còn được gọi là cây thuốc bắn vì người ta lấy chất độc từ nhựa cây để tẩm vào mũi tên hay phi tiêu bắn con mồi hay dùng trong chiến tranh.

Dân gian tương truyền rằng nếu ai bị trúng độc của loài cây này thì sẽ không thể đi quá 7 bước lên dốc, 8 bước đi xuống dốc hoặc 9 bước đi trên đường bằng. Các nhà khoa học cũng khuyến cáo không nên lại gần loài cây này.

antiaristoxicaria-1628479402044502961561
Cây sui. (Ảnh: Plant Register)

Ở nước ta thì cây sui mọc hoang ở vùng núi phía Bắc như Hà Giang, Lạng Sơn, Thái Nguyên và một số tỉnh như Quảng Trị, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu... Toàn thân cây có nhiều nhựa màu trắng chứa các chất kịch độc như glucosid, antiarin, antioresin, toxicarin...

Ngay cả khi chỉ bị nhựa cây bắn vào mắt thì nạn nhân đã bị viêm sưng, có thể gây mù lòa. Tệ hơn, nếu để dính vào vết thương hở hay miệng thì nạn nhân sẽ nhiễm độc với các triệu chứng như các cơ giãn ra, cơ tim, nhịp tim chậm dần và ngừng tim... dẫn đến tử vong.

Giống như cây Củ Chi, cây sui cũng có giá trị chữa bệnh rất cao nên được Y học ứng dụng vào bào chế một số loại thuốc trị sốt, trợ tim, huyết áp cao... từ hạt và nhựa của cây. Tuy nhiên, đối với người đi rừng thì tốt nhất là hãy tránh xa loài cây nguy hiểm này.

Theo VnMedia.vn Copy