Thứ hai, 20/09/2021

Cách ly điều trị Covid-19 tại nhà, cẩn thận ngộ độc khi dùng hạ sốt, chống viêm

Thứ ba, 24/08/2021, 17:00 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Các loại thuốc hạ sốt, chống viêm có tác dụng tốt với người điều trị Covid-19. Nhưng nếu dùng sai chỉ định có thể gây tổn thương gan cấp tính, nguy hiểm tới tính mạng.

Tự ý dùng thuốc, cẩn thận ngộ độc

Vừa qua, Sở Y tế TP.HCM đã cập nhật "Hướng dẫn gói chăm sóc sức khỏe tại nhà cho người F0" phiên bản 1.3. Đáng chú ý trong phần đính kèm văn bản, Sở Y tế TP.HCM đã cung cấp hướng dẫn toa thuốc điều trị Covid-19 tại nhà dành cho người từ 18 tuổi trở lên. 

Theo đó, hướng dẫn toa thuốc điều trị liệt kê những loại thuốc mà Sở Y tế hướng dẫn, như corticoid (methylprednisolone, prednisolone hay dexamethasone), thuốc giảm đau hạ sốt (paracetamol), thuốc kháng đông (rivaroxaban, apixaban, dabigatran), các loai vitamin (đa sinh tố, vitamin C).

untitled-1-16292060413081597063288
Toa thuốc điều trị Covid-19 tại nhà dành cho người từ 18 tuổi trở lên. 

Tương tự, trước đó, Sở Y tế TP.HCM cũng đã có văn bản hướng dẫn các loại thuốc thiết yếu cho F0 cách ly tại nhà. Trong đó bao gồm thuốc hạ sốt, thuốc nâng cao thể trạng (vitamin, chất dinh dưỡng vi lượng, các thuốc y học cổ truyền). Ngoài ra, có thể bổ sung các thuốc kháng viêm corticoid và kháng đông dạng uống trong một số tình huống có chỉ định. 

Tuy nhiên, các toa thuốc này chỉ liệt kê những loại thuốc có thể sử dụng, liều sử dụng, thời gian sử dụng, còn những thông tin khác như khi nào thì dùng, dùng loại nào trong số đó, dùng trong thời gian bao lâu thì không hề được đề cập đến... Chính hướng dẫn thiếu đầy đủ này mà nhiều người dân hoang mang, dẫn đến việc tự ý dùng thuốc khi không rõ về dược tính cũng như hiệu quả của các loại thuốc đó.

Trả lời báo Thanh Niên, TS.BS. Phạm Lê Duy, phòng khám dị ứng và miễn dịch lâm sàng, Giảng viên bộ môn sinh lý - sinh lý bệnh - miễn dịch, trường ĐH Y Dược TP.HCM cho biết: “Có những trường hợp, người bệnh uống 4 - 5 loại giảm đau hạ sốt cùng một lúc, cùng hoặc khác dược chất, nhiều trường hợp uống tất cả các loại thuốc trong toa đó, gần cả chục loại, dẫn đến những tác dụng phụ do thuốc gây ra, như viêm loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, nguy hiểm hơn có thể dẫn đến viêm gan cấp do thuốc.

Nhiều người khi chỉ mới được trả kết quả xét nghiệm dương tính, chưa có triệu chứng gì hoặc chỉ mới là triệu chứng viêm đường hô hấp trên như hắt hơi, chảy mũi, nghẹt mũi, đau họng, ho khan là đã bắt đầu uống thuốc, vừa hạ sốt, vừa kháng viêm, kháng đông, và cả kháng sinh nữa. Thật là lợi bất cập hại”.

Thực tế cũng đã ghi nhận một số ca ngộ độc do sử dụng thuốc điều trị Covid-19. Mới đây, ngày 22/8, BS. Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng khoa Hồi sức Tích cực - Chống độc, Bệnh viện Kiến An (Hải Phòng) cho biết, 3 F0 điều trị tại nhà được bác sĩ khám online với biểu hiện ngộ độc, tổn thương gan do uống paracetamol quá liều.

F0-ngo-doc-paracetamol-9052-1629625267
Bàn tay có màu da vàng sậm của một bệnh nhân ngộ độc paracetamol.

Cụ thể, BS. Nguyễn Tiến Dũng, đang chăm sóc qua điện thoại cho các bệnh nhân Covid-19 ở TP HCM liên hệ với ông hôm 18/8, các bệnh nhân này đã ở trong tình trạng mệt mỏi, buồn nôn, vàng da, vàng mắt, đau bụng nhiều...

Thông tin từ người nhà bệnh nhân cho biết, cha mẹ họ là F0, sốt nên đã tự dùng thuốc paracetamol. Hàng ngày người bệnh uống 4-6 viên loại 500 mg, uống liên tục 14 ngày. Một bệnh nhân không có triệu chứng sốt vẫn dùng 3-4 viên mỗi ngày, liên tục 10-14 ngày. Trong khi đó, liều paracetamol tối đa khuyến cáo với người lớn chỉ là 4 viên loại 500 mg mỗi ngày, và không được uống quá 10 ngày.

Nhận định người bệnh dùng thuốc quá liều, bác sĩ Dũng đã yêu cầu dừng ngay việc uống paracetamol, đồng thời uống các thuốc giải độc. Hiện, sức khỏe các bệnh nhân đã ổn định hơn, các triệu chứng ngộ độc thuốc đã giảm.

Bên cạnh đó, đối với việc sử dụng thuốc kháng viêm corticoid trong điều trị Covid-19 tại nhà, TS.BS. Phạm Lê Duy cũng chia sẻ: "Trong giai đoạn đầu của quá trình nhiễm vi rút, cơ thể sẽ nhờ vào hoạt động của hệ miễn dịch để chiến đấu và tiêu diệt vi rút, cũng như những tế bào đã nhiễm vi rút. Khi đó, người bệnh sẽ có một số triệu chứng như sốt nhẹ, nhức mỏi cơ và các triệu chứng ở đường hô hấp kể trên. Nếu dùng corticoid (thuốc kháng viêm) tại thời điểm đó, hoạt động của hệ miễn dịch sẽ bị ức chế, từ đó có thể tạo cơ hội cho vi rút xâm nhập và phát triển nhiều hơn, có thể ảnh hưởng xấu đến kết quả điều trị"

Không phải dương tính là dùng thuốc ngay

Thuốc giảm đau, hạ sốt rất quan trọng để kiểm soát nhiệt độ và hạn chế biến chứng cho người mắc Covid-19. Tuy nhiên, có thể nguy hiểm nếu dùng sai chỉ định hoặc quá liều. 

Thuốc có thể gây tổn thương gan cấp tính với tỉ lệ tử vong cao, đặc biệt trong tình trạng hệ thống y tế đang quá tải thì việc tự bảo vệ bản thân là cực kỳ cần thiết. Các bác sĩ khuyến cáo người dân nếu dùng thuốc giảm đau, hạ sốt thì chỉ dùng khi có sốt trên 38,5°C, hoặc sử dụng khi đau đầu, đau nhức cơ khiến bệnh nhân mệt mỏi.

benhnhannang_qvhn_tksy
Cẩn trọng với việc tự dùng thuốc điều trị Covid-19 tại nhà. (Ảnh minh họa)

Tốt nhất nên sử dụng 1 loại thuốc, không nên uống một lúc nhiều loại vì có thể làm tăng nguy cơ loét dạ dày và xuất huyết tiêu hóa. Có thể dùng acetaminophen (hay còn gọi là paracetamol), liều lượng là 500mg. Một ngày tốt nhất không nên uống quá 2000mg (là 4 viên 500mg), đối với bệnh nhân trung bình khoảng 50kg. Nếu người bệnh chỉ sốt nhẹ, không đau đầu, không đau cơ, thì không nên dùng thuốc.

Trường hợp đã uống thuốc mà vẫn sốt cao trên 38.5°C, phải tìm mọi cách để hạ nhiệt độ, cùng với thuốc, như: Lau - chườm trán, ngực, nách, tay, chân... bằng khăn ấm (không được dùng khăn lạnh, sẽ làm co mạch, không thoát được nhiệt, làm nhiệt độ cơ thể khó hạ hơn). Tuyệt đối không tự ý tăng liều thuốc hoặc uống thuốc lần sau cách lần trước trong thời gian ngắn. Sau ít nhất 6 giờ, nếu nhiệt độ vẫn trên 38.5°C, mới được uống tiếp liều thứ 2.

Nếu sốt quá cao (trên 39.5°C, liều 10mg/kg cân nặng + lau chườm... không hạ được nhiệt độ, có thể dùng đến liều tối đa 15mg/kg cân nặng, nhưng liều này không được lặp lại dưới 8 giờ/lần.

Đối với trẻ em, việc dùng thuốc cũng tính liều như người lớn: 10-15mg/kg cân nặng. Nhưng thuốc của trẻ thường là loại bột pha với nước, đóng gói 80mg, 150mg, 250mg. Phụ huynh cần biết cân nặng của trẻ để tính liều lượng thuốc và pha với khoảng 30ml nước ấm cho trẻ uống.

“Với thuốc kháng viêm và thuốc kháng đông chỉ nên sử dụng khi bắt đầu có viêm đường hô hấp dưới và có dấu hiệu của suy hô hấp (khó thở, thở nhanh, thở co kéo các cơ vùng cổ, giảm độ bão hòa oxy máu ngoại biên hay còn gọi là SpO2)", bác sĩ Duy nhấn mạnh.

20210719135741-sk3
Dùng thuốc trong một số trường hợp được chỉ định.

Cùng với đó, bác sĩ Duy cũng lưu ý, không sử dụng thuốc kháng viêm corticoid và kháng đông khi người bệnh chỉ mới có triệu chứng đường hô hấp như sốt nhẹ, sổ mũi, nghẹt mũi, ho khan, mất vị, mất mùi… và càng không nên sử dụng khi chỉ mới có xét nghiệm dương tính mà chưa có triệu chứng gì.

“Trong giai đoạn đầu của quá trình nhiễm virus, cơ thể sẽ nhờ vào hoạt động của hệ miễn dịch để chiến đấu và tiêu diệt virus, cũng như những tế bào đã nhiễm virus. Khi đó, người bệnh sẽ có một số triệu chứng như sốt nhẹ, nhức mỏi cơ và các triệu chứng ở đường hô hấp kể trên. Nếu dùng corticoid tại thời điểm đó, hoạt động của hệ miễn dịch sẽ bị ức chế, từ đó có thể tạo cơ hội cho virus xâm nhập và phát triển nhiều hơn, có thể ảnh hưởng xấu đến kết quả điều trị", TS. BS. Phạm Lê Duy lý giải.

Ngoài ra, người bệnh F0 đang điều trị tại nhà cần giữ liên lạc với các lực lượng y tế chăm sóc từ xa để được các bác sĩ theo dõi và tư vấn hướng dẫn điều trị, xử trí các tình huống có thể xảy ra trong quá trình điều trị bệnh khi người bệnh chưa chưa cần nhập viện.

Theo VnMedia.vn Copy