Thứ hai, 20/09/2021

Nghề "hai sọt" ở vùng biên Gia Lai

Thứ tư, 18/08/2021, 09:00 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Nhiều người hành nghề hai sọt đi vào các làng bản vùng biên, mang đến những thứ hàng hóa và chở về phố những sản vật của buôn làng.

4
Những chuyến hàng được mua gom lại, rồi chở về vùng biên.

Nghề hai sọt, hay còn gọi là nghề đi buôn đường rừng ở vùng biên các huyện Đức Cơ hay Ia Grai (Gia Lai) lâu nay vẫn là nghề thịnh hành ở vùng biên giới Việt Nam – Campuchia này.

Mới 2h sáng, nhưng trên những con đường đoạn qua huyện Đức Cơ hay Ia Grai đã nhộn nhịp xe máy qua lại. Dù ánh đèn và tiếng còi xe nhấn vội của dân buôn đường rừng chưa thể xua đi bóng tối của đêm tàn vùng biên, nhưng đây là lúc họ bắt đầu công việc của mình với những chuyến xuyên rừng, vượt suối đi buôn.

1
Chợ đêm Pleiku là nơi trung chuyển hàng lớn của Bắc Tây nguyên.

Đó là những chiếc xe máy với hai chiếc sọt chuyên cung cấp hàng cho các vùng sâu vùng xa, những vùng đồng bào dân tộc thiểu số mà hàng hóa dọc vùng biên giới trong các bản làng cũng khá khan hiếm. “Lái buôn hai sọt” là cái tên chung của họ, mà có khá nhiều phụ nữ làm cái nghề lắm gian nan trắc trở, và cả những hiểm nguy về tính mạng cũng như tài sản này. Những chuyến hàng ấy xuất phát từ chợ đêm Pleiku, trung tâm tỉnh Gia Lai. Ở khu vực chợ đêm này, từ tối đên sáng trong khuôn viên khu vực bến xe nội tỉnh, ở tuyến đường Nguyễn Thiện Thuật, cùng một số đoạn đường Hoàng Văn Thụ, Lê Lai (đoạn từ đường Trần Phú đến đường Hai Bà Trưng, TP Pleiku) lúc nào cũng đông đúc xe cộ và người mua, kẻ bán.

2 giờ sáng, thời điểm chợ đêm nhộn nhịp nhất, rất nhiều người buôn bán nhỏ ở các huyện xa như Krông Pa, Ia Pa hay Kông Chro, Kbang, mà đặc biệt là ở các vùng biên giới như Ia Grai, Đức Cơ… mua hàng xong, chất hàng lên hai sọt chuẩn bị vào buôn làng. Đi buôn rừng là mang hàng hoá đến những bản làng xa xôi, hẻo lánh để trao đổi với người dân ở các buôn làng. Hoặc là thu mua những nông sản, phế liệu mà người dân không có đủ điều kiện mang ra trung tâm huyện bán.

7
Chị Ngô Thị Liên và chiếc xe hai sọt của mình.

Họ chính là những người giúp cho hàng hóa, vật dụng đến được khắp mọi nơi. Nói là hai sọt, nhưng thực chất thì mỗi chiếc xe chất đầy cơ man nào là hàng hóa, nhu yếu phẩm để phục vụ bà con buôn làng. Những nơi có dấu xe của những người “hai sọt” như thế này thường là các con đường làng bé xíu, lắm ổ voi ổ gà hay những chiếc cầu treo nhỏ hẹp… mà xe hàng lớn, ô tô không thể nào đi được. Ở đó, mỗi ngày chiếc xe máy cà tàng chở đa dạng các mặt hàng vẫn bon bon trên muôn nẻo đường heo hút. Để có mặt ở đây lấy hàng về kịp cho buổi chợ sáng ở huyện, họ phải đi từ khi mọi người mới đi ngủ và ra về lúc trời vừa rạng. Cái lạnh buốt của đêm không làm ngại bước dù họ là phụ nữ. 

6
Một cửa hàng di động chất hàng để mang về vùng sâu vùng xa bán lại.

Chị Vũ Thị Huệ (38 tuổi, ở TT Ia Kha, huyện Ia Grai, Gia Lai) cùng chồng đã sẵn sàng một chuyến bán hàng tại các xã vùng sâu, vùng xa của huyện. Trong hai chiếc sọt của chị chất đầy nào cá khô, rau quả, gia vị, những thực phẩm dùng ngay được, cả những thứ để lâu được cả tháng trời như mì tôm, gạo, nhu yếu phẩm và cả văn phòng phẩm như sách vở, bảng học sinh... các thứ dùng đó chị mang vào các bản làng ở những xã giáp biên giới là các xã thuộc diện đặc biệt khó khăn nhất của tỉnh để bán lại cho người dân nghèo. Sau một ngày chạy xe đường trường với hai sọt hàng nặng trĩu, về tới nhà chị lại tất bật chăm sóc chồng con.

5
Nhiều người phụ nữ buôn bán bằng hai chiếc sọt như thế này để mưu sinh và hy vọng vào tương lai tốt đẹp của những đứa con.

Chị Nguyễn Thị Minh (ở Đức Cơ) có thâm niên hơn 8 năm trong nghề với biết bao buồn vui trắc trở của nghề cũng cho hay: “Những phụ nữ như tôi chỉ dám đi buôn ở những bản gần và đường dễ đi hơn thôi. Vì đã đi buôn thì phải chở hàng rất nặng, khối lượng hàng hoá có khi đến gần một đến vài tạ. Cho nên những nơi dốc cao, dốc thẳm phụ nữ không dám đi. Và chỉ đi và về trong thời gian tròn một ngày để tiện chăm sóc con cái nữa!”. Chiếc xe máy cà tàng chở hai sọt hàng nặng vài tạ thường là rau quả, thịt cá, mắm muối, gạo, dầu, nhu yếu phẩm, văn phòng phẩm, cả các loại vật dụng như xoong nồi, xô chậu…. và không bao giờ quên bơm, keo, đồ vá săm và một chiếc gậy để phòng thân.

“Nhiều khi đường xấu nên ngã xe, hàng hóa đổ vung vãi, trời lại mưa gió, có những đoạn đường rừng không người nên phải nghỉ, rồi một mình cả tiếng đồng hồ để xếp lại hàng hóa. Có khi đi giữa đêm làm phận đàn bà bị các đối tượng chọc ghẹo, mình phải có sẵn vũ khí để chống cự, nếu không chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra. Còn chuyện thủng săm, hư xe giữa đường là cơm bữa. Chính vì thế chị em ở đây ai cũng biết sửa xe máy cả!”, chị Minh cười bộc bạch.

8
Trên những sọt hàng này, là cuộc sống của những gia đình.

Từ những chuyến đi buôn vùng biên như thế của các anh các chị, tôi ước chừng cái tỷ lệ con cái học hành thăng tiến mỗi năm cũng tương đương với cấp số nhân những sọt hàng nặng trĩu của người mẹ người cha như chị Liên ở tuổi 47 tuổi này. Chị Liên bảo mỗi ngày chị chỉ được ngủ khoảng 3-4 tiếng đồng hồ. Thế là nhiều lắm rồi!

3
Sau mỗi chuyến chở hàng vào bán, họ lại thu mua nhiều thứ của đồng bào mang ra phố, hoặc có khi trở về không cùng những sọt hàng rỗng.

Trong nắng gió và bụi đỏ bazan vùng biên cao nguyên, từng đoàn buôn vẫn nối đuôi nhau chạy về nhà sau một ngày băng rừng, vượt suối. Trên xe máy của họ mắc lỉnh kỉnh hàng hoá ngược trở ra phố thị để bán lại, đó là thành quả của ngày buôn. Thoáng trên ánh mắt của họ lấp lánh niềm mong mỏi buổi cơm chiều muộn bên vợ bên chồng, con cái. Và như thường lệ, sáng sớm mai họ lại xuyên màn đêm tất tưởi lên đường đi buôn bất chấp sự khó khăn, hiểm trở của đường đi đang chờ đợi trước mắt. Phía hừng đông, mặt trời lên ửng đỏ, xua tan đi cái giá lạnh của đêm mù sương mùa mưa nơi cao nguyên này…

Minh Ngọc

Theo VnMedia.vn Copy