Thứ sáu, 21/01/2022

Giữ cho miền Tháp Sáng

Thứ tư, 08/12/2021, 08:30 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Nơi đây, ngàn năm trước từng là vùng đất "sinh tụ" của hàng ngàn người Chăm tộc Trà, nay người làng vẫn lặng lẽ giữ mình trước những nguy cơ mai một Tháp Sáng.

Tôi về thăm lại làng cổ Đồng Dương (xã Bình Định Bắc, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) sau những cơn mưa gió bão bùng. Quang cảnh trống vắng, âm u bởi những hàng keo mọc trên khu di tích, những viên gạch bên Tháp Sáng của tộc Trà - hậu duệ người Chăm còn lại nơi này.

1
Đường vào làng cổ Đồng Dương và di tích Quốc gia đặc biệt.

Làng cổ Đồng Dương đã tồn tại từ lâu đời, gắn chặt với nhịp sống địa phương nơi đây, nhưng người nơi khác ít ai biết tới. Bởi, do điều kiện khách quan, nếu du khách có tới xã Bình Định Bắc, vào làng Đồng Dương thường chỉ được giới thiệu đến Phật viện Đồng Dương, Tượng đài chiến thắng Đồng Dương... mà ít người biết rằng khi đến vùng đất này, qua cổng làng Đồng Dương, sẽ thấy Tháp Sáng trầm mặc giữa cỏ cây um tùm. Và ở làng ấy, những hậu duệ tộc Trà - một trong 4 họ tộc xưa cũ của người Chăm vẫn lặng lẽ sinh sống ở xứ Quảng này.

2.
Phần còn lại của Phật Viện Đồng Dương chỉ là cổng vào Tháp Sáng.

Tháp Sáng, hiện thân còn lại và cuối cùng của “vùng đất của Thần” là Phật viện Đồng Dương - Indrapura trong ký ức huy hoàng của người Chăm ở mảnh đất này. Một Đồng Dương là một đô thành thiêng tiêu biểu của Chămpa, còn Phật viện Đồng Dương chính là tu viện Laksmindra Lokesvara mà bia ký đã nhắc đến. Một Đồng Dương huy hoàng của quá khứ giờ đang chứa đầy những bí ẩn. Những cuộc nghiên cứu khảo cổ quy mô từ cả thế kỷ trước cho đến những dấu chân sau này, ngõ hầu muốn giải mã bí ẩn của vùng đất cũ. Chỉ đến khi các nhà khảo cổ Pháp tới đây khai quật và nghiên cứu, người ta mới được biết những ngôi Tháp cổ Đồng Dương là di tích của một tu viện Phật giáo trong lòng kinh đô Indrapura của vương triều Indrapura do vua Indravarman II sáng lập năm 875.

3
Những viên gạch ngàn năm tuổi tại Phật viện Đồng Dương.

Đã hơn 1200 năm tồn tại. Bây giờ, Đồng dương chỉ còn là phế tích, để lại một Tháp Sáng chơ vơ đầy bí ẩn cũng như cả Phật viện cả ngàn năm trước với sự kỳ bí và những huyền thoại đến gai người. Hơn một ngàn năm, Tháp Sáng vẫn đứng thi gan cùng với nắng gió miền nắng lửa, vẫn còn lại ít ỏi nét chạm trổ của những con người mà tuổi tên đã hóa vào cùng sa thạch.

7
Nhà thờ tộc Trà Đồng Dương được xây dựng khang trang.

Giữa bạt ngàn gió, bạt ngàn cây rừng, bạt ngàn nắng, Tháp Sáng dù xuống cấp nhưng vẫn long lanh như bàn tay búp măng của người thiếu nữ đang thả mình cùng vũ điệu Apsara huyền thoại, hòa trong tiếng kèn đắm đuối của những nghệ nhân làng cổ Đồng Dương, của người tộc Trà bao đời hoài tưởng về một “vùng đất của Thần”. Cho dù theo thời gian, Đồng Dương hoang phế, gạch đá ngổn ngang nhưng người dân Đồng Dương và tộc Trà vẫn tin vào sự linh thiêng ấy.

9
Hàng năm, ngày 15 tháng 3 âm lịch hàng năm là ngày giỗ tổ của chi phái Tộc Trà Đồng Dương.

Hơn một ngàn năm, Tháp Sáng của Phật viện Đồng Dương vẫn là một chứng nhân câm lặng của một nền văn hóa hưng thịnh một thời. Năm 2000, Phật viện Đồng Dương được công nhận Di tích cấp Quốc gia, đến tháng 12/2016 được công nhận Di tích Quốc gia đặc biệt, nhưng giờ chỉ còn sót lại một chút là cổng Tháp Sáng sau hơn nghìn năm tồn tại. Nhưng Tháp này cũng đang phải vất vả chống đỡ với sự khắc nghiệt của thời gian.

14
Ngao đá, văn bia với những ký tự cổ tại Nhà thờ tộc Trà Đồng Dương.

Ông Trà Tấn Bình, Phó Phó Chủ tịch HĐND xã bình định bắc, một người con của tộc trà chia sẻ, chính vì đức tin, lòng thành tuyệt đối của người dân nơi đây đến chủ nhân vùng đất này nên người tộc Trà từ lớn đến bé cũng đều gìn giữ những di sản tổ tiên để lại. Ông Trà Tấn Bình cũng cho biết, việc lưu truyền và cất giữ cổ vật này tính đến nay đã được nhiều đời chủ tịch xã xem như là tôn chỉ hành động của mình. Hiện tộc Trà tại Đồng Dương có khoảng hơn 110 hộ với hơn 200 nhân khẩu. Hậu duệ của vương quốc Chămpa xưa, tại Đồng Dương này duy chỉ có tộc Trà, không có thêm các họ khác như: Ung, Chế và Ma. “Chúng tôi tự hào là người thừa kế và bảo vệ di sản của cha ông để lại, đó là khu di tích Tháp Đồng Dương này. Nhưng do điều kiện thiên nhiên và chiến tranh tàn phá, Khu di tích Đồng Dương nay trở thành phế tích mặc dù đã được nhà nước công nhận là di tích cấp quốc gia và đang có kế hoạch trùng tu”, ông Trà Tấn Bình cho biết.

13
Những người cao tuổi tộc Trà ở Đồng Dương tự hào vì vẫn gìn giữ được những tập tục ngàn năm.

Ông Trà Tấn Bình tự hào chia sẻ, ngày 15 tháng 3 âm lịch hàng năm là ngày giỗ tổ của chi phái Tộc Trà Đồng Dương. Trong ngày này con cháu tụ họp về thăp nhang tưởng nhớ tổ tiên và tham gia các hoạt động của tộc họ. Tộc Trà Đồng Dương hiện nay là tập hợp của 5 Nhánh cùng 1 đầu ông sinh ra. Cùng sinh hoạt và phụng sự tổ tiên trong một nhà từ đường khang trang rộng rãi khánh thành tháng 8/2016.

Người họ Trà đi xa không ít, song có một điểm chung là họ chưa bao giờ quên cội nguồn, tổ tiên, nhà thờ tộc, nhà thờ tiền hiền và trung tâm làng chính là Tháp Sáng - biểu tượng dẫn đường cho con cháu tứ phương khắp mọi miền đất nước trở về. Cứ đúng ngày 15 tháng 3 âm lịch hàng năm, Tháp Sáng bớt trầm mặc bởi bước chân của những đoàn người xa quê về hành lễ.

Theo Sức khoẻ 24h Copy
antoanyte.vn