Thứ năm, 21/10/2021

Đời phu chẻ đá và những hiểm nguy cuộc đời mưu sinh

Thứ năm, 23/09/2021, 14:30 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Dưới những quai búa, tảng đã nứt ra mang theo cả mồ hôi, nước mắt và cả máu của người phu chẻ đá. Ở đó, họ neo mình trên vách cao nhọc nhằn mưu sinh.

14
Một bãi đá của xã Ea Bia.

Huyện Sông Hinh (Phú Yên) hiện được xem là “mỏ đá” của tỉnh Phú Yên với nhiều ngọn núi có trữ lượng đá lớn. Phần lớn đá được khai thác tại đây là đá granite màu trắng xám và màu hồng phấn. Loại đá này rất được ưa chuộng trong xây dựng và trang trí các công trình kiến trúc. Và chính vì thế, các mỏ đá nơi đây là chốn mưu sinh của hàng ngàn người lao động không chỉ ở trong tỉnh, mà ở các nơi khác cũng đổ về làm nghề.

Nghề khai thác và chế tác đá xây dựng tại đây đã tạo việc làm cho hàng ngàn lao động, nhưng đây là nghề nặng nhọc, lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh tật nên cực chẳng đã người ta mới phải làm phu chẻ đá.

1
Đá để đầy trên các đường đi.

Đi dọc đoạn đường gần 15km qua các xã Ea Bia, Đức Bình Tây, Suối Trai… có nhiều cơ sở khai thác đá lớn nhỏ. Nhiều cơ sở ở đây không có bảng hiệu nhưng rất dễ nhận ra bởi ở đâu cũng thấy la liệt đá. Từng khối đá đủ mọi kích cỡ đổ tràn cả xuống xung quanh. Cảnh vật khắp nơi đều nhuốm một màu bạc phếch của bụi đá.

Từ 6 giờ rưỡi sáng, khu khai thác đá của mỏ đá ở xã Ea Bia đã nhộn nhịp bởi nhiều âm thanh hỗn tạp của vô số các loại máy móc lớn nhỏ, của tiếng cưa cắt, tiếng đục đập và tiếng í ới của những người phu chẻ đá gọi nhau trong nắng sớm. Giữa những lán trại dựng tạm bợ là ngổn ngang đất đá, tiếng máy cưa xẻ đá rền vang, đôi lúc lại rúc lên những chuỗi âm thanh re ré rát tai của những chiếc máy công suất lớn nghiến vào đá phiến phá tan không gian im vắng của vùng bán sơn địa.

9
Anh Phàm với chiếc búa đang đục đá.

Quanh đó, là những tiếng búa nện vào đá chát chúa, đinh tai nhức óc mặc những giọt mồ hôi tươi nóng trong nắng sớm. Dưới cái nắng hè tháng sáu oi ả, từng đám bụi đá trắng xoá quyện với khói xe và bụi đường từ những con đường vào các công trường đầy bụi đỏ bay mù mịt, càng làm cho không khí ở vùng đá thêm ngột ngạt, oi nồng.

2
Một lán trại dựng sơ sài để nghỉ ngơi của các phu đá.

Gần một khu lán trại tạm bợ, mấy người đàn ông đang hì hục cùng nhau vần một tảng đá lớn vào lán cùng chẻ nhỏ để tránh cái nắng gay gắt chiếu xoáy trên đầu. Anh Đào Văn Thao với bàn tay trái tím bầm vì đá cứa rách, máu rịn đỏ qua lớp vải băng sơ sài, mồ hôi nhễ nhại, đang cố chẻ đôi phiến đá granit ốp tường. Nhưng càng đập thì phiến đá càng vỡ nát ra thành nhiều mảnh nhỏ. Anh Thao vứt búa sang một bên, ngồi bệt xuống đất thở phì phò: “Cực chẳng đã mới phải làm nghề này. Suốt ngày bầm dập cả chân tay mới kiếm được mấy chục ngàn đồng. khổ lắm!".

5
Một số đồ nghề bắt buộc của người phu chẻ đá.

Để có được 12 ngàn đồng cho 1 viên đá móng xây nhà cỡ 30x20x10cm là cả một quá trình đầy vất vả. Công việc tưởng như rất đơn giản này lại cần đến cả một quy trình kỹ thuật khá rắc rối mà nghiêm ngặt. Để tách đôi phiến đá đòi hỏi người thợ phải có sự khéo léo đến cẩn trọng từng ly từng tí. Mạnh tay quá thì vỡ nát phiến đá mà nhẹ tay quá cũng không được.

Anh Thao giảng giải: "Trước tiên phải đo kích cỡ, chia hai phần bằng nhau rồi đục một đường viền xung quanh, tìm thớ rồi thì cứ từ từ đục và tách đôi. Nói thì tưởng dễ nhưng không cẩn thận là hỏng hết". Ngồi nghỉ một lúc, anh lại cầm búa lên và tỉ mẩn gõ từng nhát cẩn trọng và chắc nịch vào tảng đá, để biến nó thành một sản phẩm đẹp mắt…

7
Tỉ mẩn từng chút một để có được viên đá như ý.

Nhiều cơ sở chẻ đá, bãi đá nhưng tuyệt nhiên không thấy người phu chẻ đá nào sử dụng đồ bảo hộ lao động, và những người thợ này cũng không hề biết tới bảo hiểm nghề nghiệp. Họ chỉ mặc áo quần mong manh bình thường, không găng tay, không mũ bảo hộ, không khẩu trang...

Trong các bãi đá đang chan chát những tiếng búa. Anh Võ Phàm đang ra sức đục một tảng đá lớn. Nhìn người thanh niên đứng cheo leo trên một giàn giáo được thiết kế sơ sài bằng một vài thân cây gác lại với nhau, chúng tôi không khỏi giật mình vì quá nguy hiểm. Biết đây đấy khi tảng đá tách ra, một vài tảng rơi vào chiếc giàn giáo kia hay lăn về phía người thanh niên ấy, hậu quả sẽ ra sao trong khi anh không có một dụng cụ gì bảo hộ, dây bảo hiểm cũng không dù phía dưới kia là dốc núi sâu.

6
Dấu tích một tảng đá lớn vừa đục xong.

Trong các bãi đá đang chan chát những tiếng búa. Anh Võ Phàm đang ra sức đục một tảng đá lớn. Nhìn người thanh niên đứng cheo leo trên một giàn giáo được thiết kế sơ sài bằng một vài thân cây gác lại với nhau, chúng tôi không khỏi giật mình vì quá nguy hiểm. Biết đây đấy khi tảng đá tách ra, một vài tảng rơi vào chiếc giàn giáo kia hay lăn về phía người thanh niên ấy, hậu quả sẽ ra sao trong khi anh không có một dụng cụ gì bảo hộ, dây bảo hiểm cũng không dù phía dưới kia là dốc núi sâu.

Trong khu lán trại nhỏ ghép bằng những bạt cũ kỹ để che nắng. Anh Đào Văn Bình, 26 tuổi, đang ra sức quai chiếc búa nặng 6kg xuống khối đá lớn chừng vài tấn. Mặc những giọt mồ hôi chảy thành từng dòng trên khuôn mặt đen sạm vì nắng và gió, anh Bình kể: “Mới 17 tuổi, tôi đã theo người anh lớn đi làm phu chẻ đá ở vùng Đèo Cả, rồi phiêu bạt vào với những ngọn núi đá vùng Sông Hinh, giờ dừng lại nơi đây. Những ngày đầu mới vào nghề, ngày nào toàn thân cũng mỏi nhừ, chân tay đau nhức, rát bỏng vì những vết phồng rộp. Làm lâu rồi cũng quen!”.

12
Anh Trần Đức Hải bên một khối đá lớn.

Anh Bình cho biết ở các mỏ đá quanh đây, người từ miền Bắc vào, người từ miền trong ra cũng không phải là ít. Có nhiều người vì nghèo khổ phải làm, có nhiều người vì phải kiếm kế sinh nhai nên không thể làm gì khác.

Dưới cái nắng hầm hập phả vào mặt, đầu tóc trắng xoá bụi đá nhưng những người thợ đá vắt hết sức mình cũng chỉ kiếm được từ vài chục ngàn đến hơn trăm ngàn đồng/ngày. Ở vùng khai thác đá này, hầu như các chủ khai thác đều trả công cho thợ bằng cách khoán sản phẩm. Một viên đá đúng quy cách kích cỡ 60cmx30cm, độ dày 15cm được bán với giá 11.500đ, trong khi công thợ chỉ được 2.500đ.

Tính trung bình, người thợ đá nào dày dạn kinh nghiệm kiếm được từ 180.000 - 250.000 đồng/ngày, thợ phụ hoặc mới vào nghề kiếm được từ 140.000-160.000 đồng/ngày. Trong khi chi phí đầu tư cho các loại dụng cụ lên tới hơn 4 triệu mới dùng được, mà hầu hết đều phải đặt làm, còn dụng cụ mua ngoài chợ chỉ dùng được một lúc là bỏ đi.

11.
Công việc chẻ đá phải vô cùng tỉ mẩn và cẩn trọng để có những viên đá như ý.

Anh Trần Đức Hải là một phu chẻ đá lâu năm cho biết: “Nếu làm đủ 6 ngày/tuần thì mỗi tháng anh có thể để dành được từ 3,5 - 4,5 triệu đồng. Nhưng mỗi tháng phải sửa lại dụng cụ một lần, tốn gần triệu bạc, chưa tính đến chi phí ăn uống, thuốc men và vô vàn thứ khác nên tiền công cũng chẳng được là bao!”. Anh Hải kể, anh trai của anh gần 20 năm làm thợ đá mà đến lúc giải nghệ về quê cũng chẳng tích cóp được chút vốn liếng nào. Anh Hải  tâm sự: “Mỗi tháng, tôi phải cố gắng chi tiêu tằn tiện lắm để có tiền gửi về quê nuôi mẹ già và đứa con nhỏ. Mỗi khi nhà có công việc tôi lại phải xin chủ tạm ứng rồi làm trả nợ sau chứ ngoài quê chỉ có mấy sào ruộng biết trông nhờ vào đâu?!”.

Cùng hoàn cảnh xa quê lên núi làm phu đá, anh Nguyễn Văn Hạnh, quê Quảng Trị cũng đã từng đi phụ hồ, đánh lưới, làm vườn thuê trước khi chọn nghề đá mưu sinh. Anh Hạnh chia sẻ: “10 năm làm đá, năm nay tôi đã ngoài 40 tuổi, sức khoẻ giảm sút nhiều nên mỗi ngày tôi chỉ kiếm được từ hơn 200.000 đồng. Mấy bữa nay trời nắng nóng, muốn nghỉ ngơi vài ngày nhưng nghĩ tới đứa con đang chuẩn bị học đại học, tôi phải cố sức làm để có tiền cho cháu đi học”.

Nhọc nhằn là thế, nguy hiểm là vậy nhưng như nhiều người nói vẫn phải bám đá mà sống như cái nghiệp không thể khác trong cuộc mưu sinh đầy khốn khó này…

Theo VnMedia.vn Copy