Thứ năm, 21/10/2021

Độc đáo nghề quay mật đường ở vùng trung du

Thứ năm, 19/08/2021, 14:30 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Những người nấu đường thủ công ngày ngày vẫn cặm cụi bên lò quay mật, mang hơi đường tạo thành tinh túy nhất để phục vụ mọi người.

13
Lò quay mật đường thủ công ngay gần ruộng mía.

Trong lò quay mật nấu đường thủ công của mình, ông Trần Đình Hai (65 tuổi, thôn Quế Trung, xã Quế Lâm, huyện Nông Sơn, Quảng Nam) nheo mắt nhìn vào nồi đường đang bốc khói nghi ngút. Ông Hai bảo những mẻ đường này không chỉ là công sức của người nấu, mà đó còn là cả công sức dãi nắng dầm mưa của những hộ dân trồng mía, của người vận chuyển, và tâm sức của những người giữ lò đường thủ công ở miền trung du xứ Quảng Nam này.

4.
Các công đoạn nấu đường vô cùng vất vả.

“Hễ nơi nào có đất trồng mía, là nơi đó có lò kéo đường. Việc nấu đường, không có gì bí quyết cả, có chăng chỉ là kinh nghiệm của người làm nhiều năm mà thôi!”, ông Hai bộc bạch thế. Trong lò nấu đường của ông Hai ngày đầu hè tươm tướp nắng, những người thợ nấu hì hụi đưa mía vào trục ép luôn tay. Người khác thì kéo đòn ép ghì vai hay dắt trâu bò đi quanh trục ép kéo thay mình. Nấu mía đường là một công việc vô cùng vất vả, người thợ nấu phải luôn mắt, luôn tay. Nào tiếp củi tiếp than cho lò nấu. Nào lấy đũa cả đại to như mái chèo quấy nước cho đỡ bén nồi, nào gạt bỏ bọt bẩn có nhiều tạp chất. Để ra một mẻ đường, là tâm sức không nhỏ của nhiều người. 

3.
Những lò quay mật đường hiếm hoi còn lại ở xứ Quảng.

Cứ 500 lít nước mía nấu ra 100 lít siro đường. Cứ 600 lít nước mía nấu ra được 100 lít đường mật. Trong loại đường này có dùng vôi tỉ lệ 1 muỗng cà phê trên 300 lít mật để đường đóng cát. Đường mật mang về lò quay ly tâm sẽ cho ra 50% đường cát thô và 50% rỉ mật. Rỉ mật trong trang trại dùng pha nước cho gia súc uống chống mất nước mùa hè, hoặc làm men ủ phân. Với người trồng mía làm đường thì cây mía sẽ được tận dụng hết không bỏ thứ gì.

6,
Rót đường ra khuôn.

Ở miền trung du xứ Quảng này, cứ vào mùa thu hoạch mía, là bắt đầu mùa kéo đường bát. Từng cây mía, bó mía đươc đưa vào bàn ép. Bàn ép mía cũng rẫt đơn giản, thô sơ, có khi chỉ là hai thân gỗ tròn đóng gá sánh nhau, dùng sức người hoặc sức kéo của trâu bò mà kéo. Nhiều bãi ép mía, quanh trục ép, là vòng tròn lầm lên bởi bước đi của trâu bò hay của người kéo đòn quay ép mía. Cây mía được đưa vào trục ép, cho những dòng nước mía, có đường dẫn vào chậu, vào thùng, vào lò vại, rồi đem đổ vào nồi đun. Cứ đun, cứ đun cho đến khi nước mía kia được cô đặc lại thành mật, thành đường mới thôi.

.5
Mía mang về nấu đường.

Ngày trước, khi đường công nghiệp chưa có nhiều và bán tràn lan như bây giờ, thì trải dài khắp đất nước Việt Nam này, cứ bất kỳ nơi nào đồng đất trồng mía là hầu như chỗ  nào cũng sở hữu những lò quay mật đường thủ công nho nhỏ, mỗi vùng lại có một kiểu nấu đường riêng nên trên cả nước thành phẩm đường của cực kỳ đa dạng. Các chợ quê truyền thống vẫn còn lưu giữ một số loại đường cổ của địa phương - loại đường nâu đen dưới dạng mật, đường sệt, đường bánh, đường cát hạt nhỏ, hay đường phèn, đường tán, đường phổi...

7.
Thành phẩm đường sau khi nấu thành.

Bây giờ, những nhà máy đường hiện đại, cho ra sản phẩm là những bao đường cát trắng tinh khôi. Nhưng đâu đó vẫn còn nhữnglò đường thủ công như ở Nông Sơn (Quảng Nam) này. Đó là những lò đường thủ công, có đôi bò đi vòng tròn làm cho cái trục ép mía hoạt động. Rồi thứ nước mía ấy được đưa vào cái chảo gang to đùng, đun bằng củi cho đến khi thành đường. Loại đường mật đen đen ấy nó vừa sạch theo đúng nghĩa không có bất cứ một thứ hóa chất nào, vừa thơm mùi khói khó tả của củi đun lò.

Giờ thì những cánh đồng mía bạt ngàn vùng trung du các huyện Nông Sơn, Quế Sơn, Thăng Bình của xứ Quảng này đã xác xơ và chẳng còn mấy người trồng nữa. Thế nên, các lò nấu đường thủ công truyền thống cũng dần bị tháo dỡ, cũng còn lại chỉ còn lại vài lò như của ông Hai đếm trên đầu ngón tay mà thôi.

Theo VnMedia.vn Copy