Thứ hai, 25/10/2021

Sau khi tiêm vaccine Covid-19 có nên tự ý xét nghiệm kháng thể?

Thứ hai, 04/10/2021, 14:54 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Bộ Y tế đề nghị không sử dụng xét nghiệm kháng thể SARS-CoV-2 sai mục đích, gây tốn kém và có thể gây tâm lý chủ quan trong thực hiện biện pháp phòng chống dịch.

Xét nghiệm kháng thể Covid-19 là gì?

Xét nghiệm kháng thể khác hoàn toàn với xét nghiệm nhằm phát hiện virus. Đây là loại xét nghiệm huyết thanh nhằm xác định cơ thể đã có kháng thể chống lại virus hay không. Xét nghiệm kháng thể có vai trò quan trọng trong việc sàng lọc nguy cơ nhiễm bệnh, nó cũng là cách để những người đã tiêm vaccine Covid-19 có thể đánh giá được khả năng phòng bệnh của bản thân.

Cơ thể một người khoẻ mạnh vẫn có một lượng kháng thể nhất định, tuy nhiên rất thấp (chỉ khoảng 5,86 AU/mL) hoàn toàn chưa đáp ứng miễn dịch.

Một người đã từng mắc Covid-19 hoặc đang trong giai đoạn ủ bệnh thì sau 2 tuần phơi nhiễm cơ thể sẽ sản sinh ra kháng thể trong máu. Hoặc người đã tiêm đủ vaccine Covid-19 cũng có kháng thể. Kháng thể này có tác dụng chống lại sự phát triển và tấn công của virus.

Đối với một người đã tiêm mũi 1 vaccine Covid-19 có kháng thể định lượng trung bình là 67.53 (AU/mL), gấp khoảng 4,5 lần so với ngưỡng đáp ứng miễn dịch. Người đã hoàn thành 2 mũi vaccine có định lượng kháng thể này là 278.81 (AU/mL). Trong vòng sau 1 tuần, cao gấp khoảng hơn 18 lần so với ngưỡng đáp ứng miễn dịch. Sau 2 tuần tiếp theo thì định lượng này tiếp tục tăng lên hơn 21 lần. Tuy nhiên, lượng kháng thể này sẽ giảm dần sau một thời gian nhất định.

Xét nghiệm kháng thể loại xét nghiệm huyết thanh nhằm xác định cơ thể đã có kháng thể chống lại virus hay không.
Xét nghiệm kháng thể là loại xét nghiệm huyết thanh nhằm xác định cơ thể đã có kháng thể chống lại virus hay không.

Bộ y tế chưa quy định và lên tiếng cảnh báo

Nhiều người lo lắng sau khi tiêm vaccine Covid-19 không biết cơ thể đã có đủ kháng thể chống lại virus hay không? Đánh vào tâm lý đó nhiều bệnh viện quảng cáo các dịch vụ xét nghiệm kháng thể rầm rộ với nhiều lời chào hấp dẫn nhằm hốt bạc trên sự lo lắng của người dân.

Có nhiều bệnh viện tư nhân, thậm chí là bệnh viện công lập tại TP.HCM đăng thông tin xét nghiệm dịch vụ kháng thể cho người dân sau khi tiêm vaccine ngừa COVID-19. Các bệnh viện này cho biết người dân có thể đến bệnh viện hoặc nhân viên y tế đến tận nhà xét nghiệm với giá từ 300.000 - 600.000 đồng/lượt/người.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn đã có văn bản khẩn gửi viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ TW, Viện Pasteur TP.HCM, giám đốc sở y tế các tỉnh, TP trực thuộc trung ương về việc xét nghiệm kháng thể SARS-CoV-2 sau khi tiêm vaccine hoặc đã khỏi bệnh.

Theo đó, Văn bản của Bộ Y tế cho biết thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc thần tốc xét nghiệm trên diện rộng, Bộ Y tế đã khẩn trương triển khai nhiều phương thức xét nghiệm SARS-CoV-2, trong đó chủ yếu sử dụng xét nghiệm Realtime RT-PCR và xét nghiệm nhanh kháng nguyên để phát hiện các trường hợp mắc Covid-19.

Viện Pasteur xét nghiệm kháng thể cho người dân phường 2, quận Phú Nhuận - Ảnh: DUYÊN PHAN
Viện Pasteur xét nghiệm kháng thể cho người dân phường 2, quận Phú Nhuận - Ảnh: DUYÊN PHAN

Tuy nhiên, thời gian qua đã ghi nhận một số cá nhân và đơn vị xét nghiệm triển khai xét nghiệm kháng thể SARS-CoV-2 sau khi tiêm vaccine Covid-19 hoặc đã khỏi bệnh để định lượng kháng thể.

Bộ Y tế đề nghị không sử dụng xét nghiệm kháng thể SARS-CoV-2 sai mục đích, gây tốn kém và có thể gây tâm lý chủ quan trong thực hiện biện pháp phòng chống dịch. Tổ chức Y tế thế giới cũng chưa đưa ra khuyến cáo về ngưỡng đáp ứng bảo vệ đối với virus SARS-CoV-2.

Việc xét nghiệm huyết thanh học phát hiện kháng thể không sử dụng để xác định đang nhiễm virus và không giúp xác định hiệu quả bảo vệ đối với bệnh Covid-19, chủ yếu phục vụ trong nghiên cứu, đánh giá dịch tễ, điều trị.

Bên cạnh đó, Liên minh Toàn cầu về vaccine và Tiêm chủng (GAVI) thông tin, những người đã tiêm vaccine Covid-19 thì không cần thiết phải làm xét nghiệm kháng thể. GAVI phân tích, nếu một người đã tiêm chủng nhưng không nhiễm bệnh, kết quả xét nghiệm thường sẽ cho ra âm tính do “bộ tìm kiếm” không phát hiện kháng thể do vaccine mà họ tiêm tạo ra. Bởi lẽ trong nhiều trường hợp cơ thể bạn tạo ra kháng thể B nhưng loại test chỉ tìm được kháng thể A, từ đó có kết quả xét nghiệm âm tính.

Cơ thể một người sau khi tiêm cần ít nhất 2 tháng để sinh kháng thể. Thế nên, nhiều người xét nghiệm xong tìm ra đúng kháng thể phù hợp nhưng sau vài tuần, lại cho ra âm tính. Lúc này, họ rất dễ hiểu lầm rằng vaccine Covid-19 không có hiệu quả, không tạo được kháng thể bảo vệ.

Bộ Y tế Việt Nam chưa có quy định nào về việc sử dụng xét nghiệm kháng thể và cũng chưa có hướng dẫn cụ thể về phí dịch vụ xét nghiệm này. Phương pháp này áp dụng cho nhóm đối tượng được bác sĩ chỉ định hay có yêu cầu xét nghiệm khi chẩn đoán nghi ngờ mắc hoặc đã mắc Covid-19, kết quả sẽ hỗ trợ chẩn đoán xem cơ thể có kháng thể nhiều hay ít và qua đó biết được đáp ứng sinh kháng thể của người bệnh.

Do đó, để sử dụng hiệu quả, đúng mục đích nguồn lực xét nghiệm trong phòng chống dịch, Bộ Y tế đề nghị thủ trưởng các đơn vị khẩn trương chỉ đạo các đơn vị liên quan, các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur hướng dẫn Sở Y tế các tỉnh, thành phố tiếp tục lựa chọn kết hợp các phương pháp xét nghiệm phù hợp, ưu tiên tập trung vào công tác phát hiện sớm ca mắc Covid-19 và triển khai phòng chống dịch kịp thời.

Liên quan đến công tác xét nghiệm, Bộ Y tế cũng đã có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố về việc tăng cường công tác xét nghiệm SARS-CoV-2

Tại văn bản này, Bộ Y tế hướng dẫn, tại các khu vực nguy cơ rất cao, nguy cơ cao phải xét nghiệm toàn bộ người dân trên địa bàn 3 lần trong 7 ngày, ưu tiên sử dụng xét nghiệm kháng nguyên nhanh để bóc tách ngay các trường hợp F0 nhằm cách ly nguồn lây nhiễm và điều trị kịp thời, ưu tiên sử dụng xét nghiệm test kháng nguyên nhanh.

Tại khu vực nguy cơ thực hiện xét nghiệm định kỳ 5-7 ngày/1 lần; tại vùng bình thường mới thực hiện xét nghiệm khi cơ quan, đơn vị, người dân có nhu cầu hoặc theo đánh giá nguy cơ của cơ quan y tế. Khuyến khích cơ quan, đơn vị, người dân thực hiện tự lấy mẫu và xét nghiệm test kháng nguyên nhanh.

Khi có kết quả xét nghiệm test kháng nguyên nhanh âm tính: tiếp tục theo dõi và thực hiện các biện pháp phòng chống dịch theo hướng dẫn của cơ quan y tế.

Nếu kết quả xét nghiệm test kháng nguyên nhanh dương tính, thực hiện nghiêm các biện pháp phòng chống dịch theo hướng dẫn của cơ quan y tế và thông báo ngay kết quả dương tính xét nghiệm test kháng nguyên nhanh tới cơ sở y tế nơi sinh sống (trạm y tế cấp xã, trung tâm y tế cấp huyện, trung tâm kiểm soát bệnh tật cấp tỉnh,...);

Bộ Y tế đề nghị Sở Y tế các địa phương phối hợp với các đơn vị liên quan công bố trên website của Sở Y tế, phương tiện thông tin đại chúng danh sách sinh phẩm xét nghiệm test kháng nguyên nhanh đã được Bộ Y tế cấp số đăng ký, cấp giấy phép nhập khẩu tại Việt Nam; danh sách các nhà thuốc, cơ sở kinh doanh trang thiết bị y tế có cung cấp các sinh phẩm này trên địa bàn để cơ quan, đơn vị và người dân dễ tiếp cận, sử dụng hiệu quả.

Theo VnMedia.vn Copy