Thứ năm, 29/07/2021

GS Đặng Đức Trạch đem diện mạo mới cho tiêm chủng mở rộng

Thứ bảy, 10/07/2021, 09:30 (GMT + 7)
GS Đặng Đức Trạch là nhà miễn dịch học, nhà vi khuẩn học nổi tiếng, người đã đem lại diện mạo mới cho Chương trình tiêm chủng mở rộng Việt Nam.

Đưa tiêm chủng mở rộng đến từng thôn bản

Cố GS Đặng Đức Trạch (3/4/1930-10/4/2004) sinh ra tại xã Hành Thiện, huyện Xuân Trường (tỉnh Nam Định), trong một gia đình trí thức có truyền thống hiếu học và yêu nước. Lớn lên trong môi trường được đào tạo khá cơ bản về khoa học kỹ thuật, ông sớm trở thành một trong những người đi tiên phong và là trụ cột của nền y học dự phòng nước nhà.

Từ năm 1949 - 1954, ông theo học khóa đầu tiên Đại học Y dược tại chiến khu Việt Bắc. Ông tham gia xây dựng bộ môn vi sinh - dịch tễ và giảng dạy tại Đại học Y Hà Nội. Trong quá trình công tác tại đây, ông giữ chức trưởng khoa vi trùng - miễn dịch, phụ trách cơ sở sản xuất các vắc xin và chế phẩm sinh học của viện. Ngoài ra, ông cũng là Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ.

Ông là người trực tiếp tham gia chế tạo và cung ứng vắc xin phòng bệnh cho chiến trường B. Sau giải phóng, ông được phân công tham gia và tiếp quản các Viện Pasteur Sài Gòn, Pasteur Nha Trang, Đà Lạt. Trong quãng thời gian này, ông xây dựng kế hoạch, triển khai các hoạt động khoa học về vi sinh - dịch tễ tại cơ sở mới giải phóng và chống dịch bệnh cho miền Nam.

Là Chủ nhiệm Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia trong nhiều năm, ông đưa hoạt động tiêm phòng chủ động tới từng thôn, bản, từng gia đình và trẻ em Việt Nam. Với cương vị nào, ông được mọi người đánh giá là nhà quản lý xã hội, quản lý chuyên ngành tận tâm và mẫn tiệp.

nhan giai thuong
GS. Đặng Đức Trạch (đứng phía bên phải) được nhận Huân chương độc lập hạng nhì năm 2003.

GS Đặng Đức Trạch cả đời tận tâm với y tế dự phòng

GS Đặng Đức Trạch là một trong những người sáng lập của Hội Vệ sinh phòng dịch, tiền thân của Hội Y học Dự phòng Việt Nam ngày nay. GS Đăng Đức Trạch nhiều năm giữ cương vị lãnh đạo của Hội ở những vị trí cao nhất.

Nhiều chủ trương, chính sách về y tế và y học dự phòng; ý kiến tư vấn, phản biện xã hội về sức khỏe cộng đồng; nội dung hướng dẫn chuyên môn, khoa học, kỹ thuật đã được ông cùng các lãnh đạo Hội khéo léo, kiên trì chuyển tải thành những hoạt động thường xuyên của Hội.

Ít ai biết rằng, ông cũng là một sáng lập viên và là Tổng biên tập trong nhiều năm của tạp chí Y học dự phòng. Đến cuối đời, dù đã ở cương vị Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, ông vẫn luôn chú ý, quan tâm từng đường đi, nước bước cho Hội Y học dự phòng.

Người hùng góp phần bảo vệ trẻ em Việt Nam

GS. Đặng Đức Trạch là người có đóng góp vô cùng to lớn, người đặt nền móng cho ngành sản xuất vắc xin trong nước. GS đã cùng với các cộng sự chuyên nghiên cứu sản xuất các vắc xin nguồn gốc vi khuẩn: vắc xin BCG phòng lao, vắc xin bạch hầu - ho gà - uốn ván cho trẻ em, vắc xin tả uống, vắc xin thương hàn. Hiện nay, vắc xin tả uống của Việt Nam có hiệu lực cao hơn một số vắc xin cùng loại do nước ngoài sản xuất. Vì thế, một số quốc gia đã đề nghị được chuyển giao công nghệ và được xem là vắc xin dự trữ toàn cầu, đáp ứng yêu cầu phòng chống bệnh dịch tả.

Có thể nói, không chỉ đóng góp đối với việc sản xuất và tiêm chủng vắc xin, GS Đặng Đức Trạch đã có đóng góp không nhỏ về kinh tế. Bởi vì việc sản xuất được vắc xin giúp Nhà nước tiết kiệm nhiều ngoại tệ, đảm bảo được sự chủ động trong công tác tiêm chủng mở rộng và phòng chống dịch bệnh.

gs-dang-duc-trach
Con trai cố GS.TSKH Đặng Đức Trạch (ngoài cùng bên trái) đại diện cha nhận giải thưởng Trần Đại Nghĩa vào năm 2016.

Các vắc xin GS Đặng Đức Trạch nghiên cứu đã đưa vào sản xuất với quy mô công nghiệp và sử dụng để tiêm chủng mở rộng hơn 30 năm qua. Các bệnh bạch hầu, ho gà ở trẻ em đã giảm hàng trăm lần so với trước khi có vắc xin. Thành quả tiêu biểu nhất đó là Việt Nam đã loại trừ được bệnh uốn ván sơ sinh từ năm 2005.

Có thể nói, ông là người đem lại diện mạo mới cho Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia với những thành tựu đặc biệt xuất sắc. GS Đặng Đức Trạch cùng các cộng sự, đã vạch ra chiến lược vắc xin, theo đường hướng y tế dự phòng, đảm bảo tính công bằng trong chăm sóc sức khỏe trẻ em.

Tiêm chủng mở rộng do ông làm Chủ nhiệm trong hơn 10 năm đã đạt được những thành tích vô cùng to lớn. Tiêm chủng đã đến với mọi miền trên cả nước, từ những bản làng trên các triền núi cao hẻo lánh đến các vùng hải đảo xa xôi với chủ trương "Tất cả trẻ em đều bình đẳng về tiêm chủng". Các chương trình đã được nhà nước và bạn bè quốc tế đánh giá cao về tính xã hội hoá và tính hiệu quả. Tiêm chủng Việt Nam luôn được coi là điểm sáng trong các quốc gia của khu vực Châu Á Thái Bình Dương.

Giáo sư cũng là Chủ nhiệm Chương trình quốc gia về phòng chống bệnh tiêu chảy được thực hiện trong thời gian 1982 - 2000. Sự thành công lớn nhất của chương trình là thay đổi được phương cách chữa trị bệnh tiêu chảy tốn kém, ít hiệu quả trước đây bằng trị liệu đơn giản nhất: liệu pháp bù dịch đường uống Oresol.

Với những thành tựu và cống hiến to lớn của mình, ông đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng III, Giải thưởng khoa học VIFOTEC hạng ba, danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, Huân chương Độc lập hạng nhì, Giải thưởng VIFOTEC hạng ba năm 1998; Giải thưởng Nhà nước về KH&CN năm 2000 do ông có đóng góp lớn, để lại cho nền Y học Việt Nam 95 công trình khoa học; Giải thưởng Trần Đại Nghĩa năm 2016.

Tháng 4/2004, Cố GS Đặng Đức Trạch đã từ trần tại Hà Nội do một cơn nhồi máu cơ tim để lại niềm tiếc thương vô bờ. Tuy ông đã ra đi mãi mãi, nhưng các cán bộ lãnh đạo Hội Y học dự phòng Việt Nam cũng như toàn thể hội viên của Hội vẫn tiếp tục cố gắng kế tục những bước đi của GS Đặng Đức Trạch.

 

Kiều Diễm

Theo VnMedia.vn Copy