Chủ nhật, 19/09/2021

Tại sao người đi vay ngân hàng khó tiếp cận chính sách giãn nợ?

Thứ sáu, 13/08/2021, 08:41 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Người đi vay muốn gia hạn trả nợ ngân hàng do dịch bệnh bất ngờ diễn biến nghiêm trọng và kéo dài, nhưng các quy định vẫn khiến họ đứng ngoài vòng chính sách.

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) hồi đầu tháng 4 năm nay đã ban hành Thông tư 03/2021/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 01/2020/TT-NHNN quy định về việc các tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ nhằm hỗ trợ khách hàng chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Việc thực hiện Thông tư 01 và Thông tư 03 đã giúp các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 cơ cấu lại thời gian trả nợ phù hợp với tình hình sản xuất kinh doanh, làm giảm bớt áp lực chi phí tài chính cho doanh nghiệp và ngân hàng.

Theo số liệu từ NHNN, tính đến tháng 6 năm nay, gần 242.000 khách hàng với dư nợ 326.300 tỷ đồng đã được các ngân hàng giãn, hoãn trả nợ hoặc miễn, giảm lãi vay, giữ nguyên nhóm nợ.

Thế nhưng, thực tế là có nhiều doanh nghiệp, người dân bị ảnh hưởng mạnh bởi đợt bùng phát dịch nghiêm trọng lần thứ 4, nhưng không được ngân hàng đồng ý cơ cấu nợ và vẫn bị “đòi nợ” không trễ một ngày.

Dịch bệnh chuyển biến nghiêm trọng khiến chính sách “lệnh hướng”

Nguyên nhân đầu tiên dẫn đến thực trạng trên là do làn sóng dịch Covid-19 lần thứ 4 bùng phát trên diện rộng, với tính chất nghiêm trọng vượt ngoài dự báo. Thực tế thay đổi khiến nhiều quy định của NHNN về cơ cấu lại nợ theo Thông tư 03 trở nên thiếu phù hợp trong bối cảnh tình hình mới và bỏ sót nhiều đối tượng.

Đầu tiên là thời điểm phát sinh nợ. Trong Thông tư 03 có sửa đổi quy định cơ cấu khoản nợ phải đáp ứng điều kiện “phát sinh trước ngày 10/6/2020 từ hoạt động cho vay, cho thuê”. Đây là một trong những quy định nhằm “thắt chặt” việc cơ cấu nợ so với Thông tư 01.

Thông tư 03 được ban ban hành đầu tháng 4, thì đến cuối tháng 4 dịch bệnh bắt đầu tái bùng phát. Hiệp hội Ngân hàng cho biết, đã có hàng triệu tỷ đồng trong giai đoạn từ sau 10/6/2020 đến nay đã được giải ngân, và hiện đang rất gần đến kỳ hạn trả nợ.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp lại rơi vào tình trạng khó khăn trầm trọng. Do đó, sẽ có nhiều khoản nợ cần được cơ cấu nhưng lại không đáp ứng được điều kiện “phát sinh nợ trước 10/6/2020”. Các khoản nợ này tất yếu sẽ bị chuyển thành nợ xấu và ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động tài chính tín dụng.

tai-sao-nguoi-di-vay-ngan-hang-kho-tiep-can-chinh-sach-gian-no-1
Dịch bệnh diễn biến nghiêm trọng nằm ngoài dự liệu của các doanh nghiệp. (Ảnh minh họa)

Thứ hai là về loại dư nợ được xem xét cơ cấu, hiện nay chỉ áp dụng đối với nghiệp vụ cho vay, cho thuê tài chính, không bao gồm dư nợ phát sinh từ các nghiệp vụ cấp tín dụng khác như thẻ tín dụng, bảo lãnh, LC, bao thanh toán.

Một bất cập khác là về thời hạn cơ cấu hạn trả nợ (kể cả trường hợp gia hạn nợ) tối đa 12 tháng là quá ngắn, trong khi đợt dịch thứ 4 bùng phát nghiêm trọng và chưa biết bao giờ mới đến hồi kết. Hiệp hội Ngân hàng cho rằng sẽ có rất nhiều doanh nghiệp không thể chịu được áp lực trả nợ, bởi hoạt động sản xuất kinh doanh vẫn còn đang “đóng băng”. Đó là còn chưa nói đến việc doanh nghiệp cũng cần thời gian phục hồi dần nếu may mắn được hoạt động trở lại.

Trên thực tế, việc giãn, hoãn trả nợ không làm cho số nợ mất đi. Nếu giả sử doanh nghiệp được hoãn trong vài tháng đầu, thì toàn bộ áp lực trả nợ được cộng dồn sang các tháng sau và doanh nghiệp vẫn phải thanh toán hết số này vào thời điểm kết thúc một năm kể từ lúc bắt đầu cơ cấu.

Nhiều khách hàng đang ở vùng giãn cách xã hội nhưng không thể ký được giấy đề nghị cơ cấu hoặc không thể thanh toán nợ do cách ly. Việc này vô tình đẩy họ sang nhóm nợ cao hơn theo quy định, ảnh hưởng đến uy tín giao dịch của khách hàng khi thể hiện thông tin trên CIC và chất lượng nợ của tổ chức tín dụng.

Ngoài ra, nhiều khách hàng cũng “than” vì bị tính lãi ngay cả với dư nợ được cơ cấu. Cụ thể, theo quy định tại Thông tư 03, các tổ chức tín dụng không được phép khoanh nợ không tính lãi đối với dư nợ được cơ cấu nợ bởi dịch bệnh. Hiện nay, việc khoanh nợ không tính lãi mới chỉ được áp dụng với các khoản vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.

Theo nhiều chuyên gia, cả Thông tư 01 và Thông tư 03 đều xây dựng trên quan điểm cơ cấu theo “dư nợ/khoản vay” của khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19. Theo Hiệp hội Ngân hàng, quan điểm này chỉ phù hợp trong giai đoạn đầu của đại dịch. Hiện nay, tác động của dịch bệnh là rất rộng, thiệt hại nặng nề ảnh hưởng đến mọi đối tượng, ngành nghề. Tuy mức độ ảnh hưởng là khác nhau, nhưng thực tế cho thấy nên đánh giá theo từng trường hợp để xem xét áp dụng việc khoanh nợ không tính lãi đối với các khoản nợ được cơ cấu.

Người đi vay khó chứng minh phương án trả nợ

Có một thực tế rằng quyền quyết định cơ cấu nợ cho khách hàng nằm trong tay các ngân hàng thương mại. Thông thường sẽ có hai tiêu chí để ngân hàng đánh giá: Người đi vay thực sự bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh và Người đi vay chứng minh được phương án hồi phục, trả nợ khả thi sau cơ cấu.

Tuy nhiên, đợt dịch lần thứ 4 bùng phát mạnh khiến nhiều doanh nghiệp khó chứng minh được phương án hồi phục khả thi. Trong khi đó, thời hạn giãn nợ (như đã nói ở trên) lại quá ngắn, để trả nợ ngân hàng trong vòng vài tháng đã là điều khó khăn, chưa nói đến “vài tháng” này không biết là lúc nào mới có thể bắt đầu.

tai-sao-nguoi-di-vay-ngan-hang-kho-tiep-can-chinh-sach-gian-no
Người đi vay khó lòng chứng minh phương án trả nợ khi không biết lúc nào mới có thể khôi phục sản xuất, kinh doanh. (Ảnh minh họa)

Trên thực tế, những doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề nhất như du lịch, khách sạn, nhà hàng…, tỷ lệ được cơ cấu nợ cũng rất thấp. Lý do cũng chỉ là vì khó chứng minh được phương án phục hồi khả thi sau cơ cấu. Theo số liệu của Công ty Chứng khoán ACBS, dư nợ cơ cấu của các ngành bị ảnh hưởng nặng bởi dịch bệnh chỉ chiếm 1% dư nợ của các ngân hàng.

Xét cho cùng, bản thân ngân hàng cũng phải đảm bảo an toàn cho nguồn vốn vay, hạn chế thấp nhất khả năng phát sinh nợ xấu. Vì vậy, cách duy nhất là chờ đợi NHNN tạo ra các "hành lang" thoáng hơn để có thêm nhiều người dân, doanh nghiệp tiếp cận được với chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Ngân hàng cũng mong muốn sửa đổi quy định

Trước những bất cập trên và trên cơ sở tổng hợp ý kiến, kiến nghị của ngân hàng, Hiệp hội Ngân hàng cho biết đã có đề nghị lên NHNN xem xét sửa đổi Thông tư 03 và có thêm các giải pháp hỗ trợ ngân hàng trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp.

Đối với quy định về điều kiện cơ cấu nợ phải “phát sinh trước 10/6/2020”, Hiệp hội kiến nghị xem xét bỏ quy định này. Thay vào đó, chỉ quy định về thời gian phát sinh nghĩa vụ trả nợ gốc và/hoặc lãi để tránh phải sửa đổi Thông tư 01, Thông tư 03 nhiều lần.

Đối với loại dư nợ được cơ cấu, bên cạnh các dư nợ phát sinh từ nghiệp vụ cho vay, cho thuê tài chính, Hiệp hội đề nghị NHNN xem xét mở rộng thêm, đặc biệt là dư nợ phát sinh từ thẻ tín dụng.

Về quy định thời hạn được thực hiện cơ cấu nợ giữ nguyên nhóm nợ đến ngày 31/12/2021, Hiệp hội đề nghị NHNN xem xét sửa đổi Thông tư 03 theo hướng cho phép áp dụng với các dư nợ phát sinh nghĩa vụ trả nợ gốc, lãi trong khoảng thời gian từ 23/01/2020 cho đến ngày liền kề sau 3 tháng kể từ ngày Thủ tướng công bố hết dịch Covid-19.

tai-sao-nguoi-di-vay-ngan-hang-kho-tiep-can-chinh-sach-gian-no-2

Về thời hạn trả nợ, Hiệp hội kiến nghị NHNN, xem xét mở rộng thời gian cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ theo hướng phù hợp hơn với nguồn thu, dòng tiền của khách hàng cũng như mức độ ảnh hưởng của dịch Covid-19 để không gây khó khăn, áp lực đối với khách hàng trong khoảng thời gian quá ngắn sau khi cơ cấu lại thời hạn trả nợ hoặc đề nghị giữ nguyên theo Thông tư 01/2020/TT-NHNN là “không vượt quá 12 tháng kể từ ngày cuối cùng của thời hạn cho vay (thời điểm khách hàng phải trả hết toàn bộ nợ gốc và lãi theo hợp đồng tín dụng (HĐTD) đã ký”.

Về việc hỗ trợ khách hàng ở vùng giãn cách xã hội tiếp cận chính sách cơ cấu nợ, cần sửa quy định theo hướng cho phép các tổ chức tín dụng được chủ động cơ cấu đối với khách hàng bị phong tỏa, không cần đề nghị khách hàng cung cấp hồ sơ/tài liệu chứng minh doanh thu, thu nhập sụt giảm bởi ảnh hưởng của dịch bệnh. Việc hoãn trả nợ có thể được thực hiện tự động bởi ngân hàng, có thông báo đến khách hàng kèm theo lịch trả nợ mới sau cơ cấu. Nếu khách hàng không muốn hoãn trả nợ có thể thực hiện việc trả nợ như lịch thông thường.

Về quy định vẫn tính lãi với dư nợ được cơ cấu, các ngân hàng đề nghị NHNH có quan điểm tiếp cận cơ cấu nợ “theo khách hàng” thay vì “theo dư nợ hoặc khoản vay” khi sửa đổi Thông tư 03.

Ngoài ra, Hiệp hội Ngân hàng cũng đề nghị NHNN sửa đổi các quy định về trích lập dự phòng rủi ro,  về các khoản nợ thực hiện miễn, giảm lãi theo Thông tư 03, khoanh nợ đối với dư nợ được cơ cấu…

TL

Theo VnMedia.vn Copy