Thứ hai, 28/11/2022

Một lần lấy máu tầm soát được cả “đống” ung thư, liệu có chính xác?

Thứ tư, 12/10/2022, 09:01 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Gần đây, xuất hiện nhiều thông tin quảng cáo dịch vụ xét nghiệm máu 1 lần có thể phát hiện nhiều bệnh ung thư, nhưng thực tế phương pháp này có chính xác không?

Phát hiện ung thư qua một lần thu máu

Chị N. (30 tuổi, Hà Nội) cho biết, mới đây chị có đến Viện Huyết học và Truyền máu Trung Ương để hiến máu. Qua giới thiệu của các bác sĩ tại đây, chị đăng ký gói xét nghiệm máu tầm soát một số loại ung thư như ung thư gan, ung thư dạ dày, ung thư cổ tử cung… với chi phí 1,5 triệu đồng. Viện sử dụng chính mẫu máu mà chị N. để tiến hành xét nghiệm. Kết quả trả về thông báo các chỉ số sức khỏe của chị N. tương đối tốt, không phát hiện dấu hiệu ung thư. Chị được các bác sĩ tại Viện Huyết học và Truyền máu trung ương tư vấn thêm một số lưu ý trong ăn uống và rèn luyện sức khỏe.

mot-lan-lay-mau-tam-soat-duoc-ca-dong-ung-thu-lieu-co-chinh-xac-1
Xét nghiệm tầm soát ung thư tại Viện Huyết học & Truyền máu trung ương

Mới đây, trong khuôn khổ Hội thảo Quốc gia Phòng chống Ung thư lần thứ 20, ngày 29-30/9, TS. Trần Lê Sơn, Viện Di truyền Y học - Gene Solutions, báo cáo tại phiên "Miễn dịch, giải phẫu bệnh và sinh học phân tử", với đề tài "Đánh giá công nghệ SPOT-MAS - sinh thiết lỏng phát hiện đồng thời 5 loại ung thư phổ biến từ giai đoạn sớm". Chuyên đề nhận được sự quan tâm lớn từ các đại biểu.

Công nghệ SPOT-MAS do đội ngũ các nhà nghiên cứu khoa học của Viện Di Truyền Y học - Gene Solutions phát triển. Với việc đơn giản hóa quy trình thực hiện, công nghệ SPOT-MAS thu 1 mẫu máu duy nhất của người được tầm soát, sau đó các nhà khoa học sẽ tiến hành phân tích với công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới, tìm ra các phân mảnh DNA ngoại bào có thể đang lưu thông trong máu (gọi là ctDNA). Phân mảnh ngoại bào này được xem như dấu vết di truyền đặc trưng của tế bào ung thư.

Theo TS Sơn, SPOT-MAS đạt hiệu quả cao trong phát hiện 5 loại ung thư phổ biến nhất tại Việt Nam hiện nay (gan, phổi, vú, dạ dày, đại trực tràng), với độ nhạy 73,9% và độ đặc hiệu 95,9%. Công nghệ SPOT-MAS sở hữu những ưu điểm: không xâm lấn, độ chính xác cao, phát hiện đồng thời nhiều dạng ung thư chỉ sau một lần thu máu. Công nghệ sinh thiết lỏng SPOT-MAS hứa hẹn bổ trợ cho các phương pháp tầm soát ung thư thường quy quan trọng hiện nay, nhằm hướng đến việc tầm soát ung thư từ giai đoạn sớm hiệu quả, thuận tiện, độ chính xác cao và chi phí hợp lý.

“Chỉ mang tính chất tham khảo”

Trao đổi với Infonet, bác sĩ Nguyễn Triệu Vũ, Trưởng khoa Ung bướu, Bệnh viện Thành phố Thủ Đức, công nghệ  Spot Mas hay còn gọi là sinh thiết lỏng có ưu điểm như dễ thực hiện, an toàn hơn nhưng chỉ áp dụng được trên một số bệnh ung thư như ung thư phổi, ung thư vú, ung thư ruột già.

Phương pháp này chủ yếu sử dụng mẫu máu, một số ít trường hợp có thể xét nghiệm thông qua nước tiểu hay dịch não tủy. Hiện nay, sinh thiết lỏng được sử dụng cho các mục đích: Chẩn đoán bản chất khối u, đánh giá đáp ứng với điều trị và theo dõi diễn tiến của bệnh sau khi điều trị.

mot-lan-lay-mau-tam-soat-
Liệu xét nghiệm máu có phát hiện được ung thư?

Theo các chuyên gia, việc xét nghiệm để tầm soát ung thư chỉ mang tính chất tham khảo, đôi khi gây hoang mang cho người bệnh. Không ít bệnh nhân tự đi xét nghiệm thấy CEA tăng lên đã lo lắng mình mắc ung thư. Thực chất CEA cũng có thể tăng ở một số bệnh lành tính, gây nên hiện tượng dương tính giả, chẳng hạn như khi viêm phổi, khí phế thũng, viêm gan, xơ gan, viêm loét dạ dày tá tràng, viêm loét đại tràng, polyp trực tràng, bệnh vú lành tính...

BS Vũ khuyến cáo, nếu người dân có nhu cầu tầm soát ung thư nên liên hệ bác sĩ chuyên khoa ung thư để có chỉ định phù hợp, thay vì tham gia các xét nghiệm quảng cáo tầm soát ung thư, các xét nghiệm âm tính. Việc tầm soát cần chỉ định cho từng đối tượng cụ thể.

Tầm soát ung thư bằng máu: Chưa có bằng chứng khoa học thuyết phục?

Trao đổi với Infonet, TS Phạm Nguyên Quý, bác sĩ điều trị tại Khoa Ung thư nội, Bệnh viện Trung ương Kyoto Miniren (Nhật Bản) cho biết, hiện nay không có xét nghiệm tầm soát ung thư bằng máu nào được công nhận vì thiếu bằng chứng khoa học.

Các hiệp hội chuyên ngành còn khuyên không tầm soát ung thư bằng chỉ dấu ung thư (Tumor markers) vì nhiều lý do như: Dương tính giả nhiều, âm tính giả nhiều, không giúp người đi tầm soát giảm tỉ lệ tử vong hay sống lâu hơn.

Về cách tầm soát bằng xét nghiệm DNA trong máu, hiện các nhóm nghiên cứu ở Mỹ, châu Âu vẫn đang tiến hành thử nghiệm trên hàng chục nghìn người để xem nó có tốt hơn là tầm soát theo từng cơ quan không.

Tuy nhiên, FDA Mỹ, PMDA Nhật vẫn chưa chuẩn thuận cho cách làm này trong tầm soát ung thư. Vì vậy, các bác sĩ tại Nhật Bản khuyên cộng đồng không đầu tư tầm soát bằng xét nghiệm máu cho tới khi có kết quả rõ ràng từ thử nghiệm lâm sàng.

Do đó, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần cẩn trọng trước các thông tin quảng cáo dịch vụ tầm soát ung thư bằng máu. Đồng thời không nên quá phụ thuộc vào các kết quả do phương pháp này đem lại mà cần kiểm chứng lại bằng các phương pháp đã được chứng minh, được tiến hành tại các cơ sở y tế, bệnh viện uy tín.

TS. Phạm Nguyên Quý cho biết tại Nhật Bản, trong các xét nghiệm tầm soát ung thư, Nhật Bản chia ra 2 nhóm lớn:

Nhóm 1: Có đủ bằng chứng về giảm tỉ lệ tử vong cho người đi tầm soát. Đối với nhóm 1, họ đổ tiền vào, thay đổi chính sách hỗ trợ để phổ biến nhằm giúp cộng đồng tiếp cận tốt hơn (như phát coupon giảm giá, định kỳ cho các đối tượng cần đi tầm soát). Các chính sách y tế tham gia tầm soát bằng phương pháp tiêu chuẩn cũng được tổ chức nghiêm ngặt.

Nhóm 2: Không đủ bằng chứng nên không được khuyến khích sử dụng. Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn cho các đơn vị triển khai thực hiện để đáp ứng cảm xúc, cảm nhận về nguy cơ của mỗi cá nhân. Những xét nghiệm trong nhóm 2 (gọi là tầm soát hạng 2, theo mức độ cá nhân) thì tự trả phí 100% và các chính sách y tế không cần "hoà mạng" kiểm định chất lượng nghiêm khắc với chính phủ. Những xét nghiệm hạng 2 nổi tiếng là Xét nghiệm Tumor marker/chỉ số ung thư, xét nghiệm gene, PET/CT và... siêu âm tuyến giáp.

An Toàn Y tế với hệ sinh thái bao gồm kênh Tiktok https://www.tiktok.com/@antoanytevn với 200k follower là kênh có nội dung cập nhật thời sự, uy tín về y tế, sức khoẻ, đời sống, xã hội, có sự tương tác rất lớn từ người dùng.

Hiện tại, chúng tôi đã và đang thực hiện hỗ trợ kết nối các cơ sở y tế, khám chữa bệnh, nhà thuốc bằng dạng bài:

Review y tế: Nhà thuốc tốt - Bác sỹ hay.

Đây là những review chân thực nhất về các cơ sở khám chữa bệnh, nhà thuốc được thực hiện bởi bên thứ 3 là các y, bác sỹ và có ý kiến đóng góp từ phía khách hàng.

Nội dung phù hợp với các phòng khám, nhà thuốc...nhân viên y tế đang muốn phát triển hình ảnh thương hiệu trên nền tảng TikTok và tiến lại gần hơn với khách hàng.

Để tham gia nhận hỗ trợ và kết nối, mọi người có nhu cầu có thể liên hệ gửi email tới [email protected] để đăng ký.

Tham gia diễn đàn thảo luận và cập nhật những thông tin mới nhất, bổ ích về sức khỏe, y tế, đời sống dân sinh cùng chúng tôi trên Viber tại đây

Theo Sức khoẻ 24h