Thứ hai, 29/11/2021

Khám chữa bệnh từ xa Telehealth: Xu thế mới cần cơ chế quản lý

Thứ sáu, 22/10/2021, 07:09 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Ứng dụng công nghệ để khám chữa bệnh từ xa không chỉ là giải pháp tình thế trong đại dịch, mà còn là xu thế trong tương lai giúp giảm tải cho các bệnh viện.

Khám chữa bệnh từ xa (Telehealth) được coi là công cụ hỗ trợ đắc lực của ngành y tế và là cứu tinh cho nhiều bệnh nhân trong giai đoạn dịch bệnh bùng phát nghiêm trọng. Không chỉ là kênh kết nối nhanh chóng, linh hoạt giữa các tuyến, bệnh viện điều trị, Telehealth còn có thể hỗ trợ bệnh nhân kết nối trực tiếp với bác sĩ bất cứ lúc nào để xử lý trong các tình huống khẩn cấp, hoặc thậm chí là tự điều trị dứt điểm tại nhà đối với các căn bệnh nhẹ.

Bệnh nhân được thụ hưởng thành tựu y tế từ bất cứ nơi đâu

Khi bệnh dịch Covid-19 bùng phát, số lượng bệnh nhân mắc Covid-19 tăng nhanh gây quá tải cho các cơ sở y tế, trong khi các căn bệnh khác vẫn đe dọa tính mạng, sức khỏe của người dân. Telehealth xuất hiện kịp thời giúp ngành y tế có cơ sở phân bố bệnh nhân sang nhiều tuyến khác nhau để giảm tải áp lực, đồng thời vẫn đảm bảo về mặt chuyên môn để xử lý khi có tình huống. Các bác sĩ tuyến trên có thể nhanh chóng tiến hành hội chẩn, đưa ra hướng điều trị, tận dụng “giờ vàng” để cấp cứu bệnh nhân, đồng hành cùng lực lượng y tế tuyến dưới.

kham-chua-benh-tu-xa-telehealth-xu-the-tuong-lai-can-som-co-huong-quan-ly-3
Các bệnh viện hội chẩn từ xa trong điều trị Covid-19.

Cho đến nay, đã có nhiều trường hợp ghi nhận bệnh nhân được cứu sống kịp thời nhờ Telehealth.

Cuối tháng 11/2020, bệnh nhân Nguyễn S. (SN 1953, TP.Quy Nhơn, tỉnh Bình Định) nhập viện cứu tại khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh Bình Định trong tình trạng suy hô hấp, hôn mê chưa rõ nguyên nhân, có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng cholesterol máu. Sau 2 ngày nhập viện, bệnh chuyển biến ngày càng nặng hơn, do đó các bác sĩ chỉ định đặt nội khí quản thở máy, ngừng tim có hồi phục, tụt huyết áp phải dùng Adrenalin và Noradrelanin, dùng kháng sinh Tienam, Levofloxacin. Tuy nhiên tình trạng vẫn không cải thiện. Bệnh nhân tiếp tục rơi vào hôn mê, co giật toàn thân, suy hô hấp tiến triển nhanh, suy thận cấp, vô niệu, tăng kali máu. Kết quả cấy đàm cho thấy bệnh nhân có vi khuẩn Acinetobacter Baumani, đa kháng kháng sinh, phải dùng Colistin.

Trước tình hình đó,  Th.S, bác sĩ CKII Nguyễn Phan Anh Ngọc, Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu, đã báo cáo tình trạng bệnh nhân và đề nghị lãnh đạo BVĐK tỉnh mời hội chẩn trực tuyến với Bệnh viện Chợ Rẫy để yêu cầu hỗ trợ lọc máu liên tục cho bệnh nhân. Cần hội chẩn nhanh chóng được thiết lập lúc 9 giờ cùng ngày, với hỗ trợ từ bác sĩ Trần Thanh Linh, Phó Trưởng khoa Hồi sức tích cực - người trực tiếp điều trị thành công bệnh nhân người Anh nhiễm Covid-19 thứ 91, và các cộng sự. Đến 17h cùng ngày, đoàn chuyên gia hỗ trợ gồm các bác sĩ, kỹ thuật viên lọc máu của Bệnh viện Chợ Rẫy đã có mặt tại khoa Hồi sức cấp cứu, BVĐK tỉnh để tiến hành lọc máu liên tục kéo dài 48 giờ cho bệnh nhân; màng lọc và dịch lọc được chuyển gấp từ TP. Đà Nẵng vào Bình Định.

“Trước đây, những trường hợp như bệnh nhân Nguyễn S. chúng tôi đều chủ động chuyển lên tuyến trên. Tuy nhiên, bệnh nhân quá nặng, nguy cơ tử vong cao, không thể chuyển viện, buộc phải tiến hành lọc máu liên tục ngay tại chỗ. Từ năm 2021, chúng tôi được Bệnh viện Chợ Rẫy chuyển giao kỹ thuật lọc máu liên tục để triển khai một cách bài bản hơn”, bác sĩ Nguyễn Phan Anh Ngọc cho biết.

Kết quả sau lọc máu, tình trạng bệnh nhân tốt lên nhiều, huyết áp ổn định, ngưng dùng Noradrenalin, hết tăng kali máu. Tình trạng suy hô hấp cũng giảm nhiều, bệnh nhân Nguyễn S. được vận chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy với chẩn đoán viêm phổi do Acinetobacter, đa kháng kháng sinh, hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS), suy thận cấp tăng kali máu. Sau gần một tháng điều trị tích cực, bệnh nhân đã được xuất viện, đi lại bình thường.

Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định, ông Võ Thành Nam Bình, tất cả các trường hợp hội chẩn từ xa đều là các ca bệnh nặng, phức tạp, khó khăn trong chẩn đoán, điều trị. Không chỉ bệnh nhân được tăng cơ hội cứu sống, mà các y bác sĩ của tỉnh cũng được bệnh viện tuyến trên hỗ trợ đào tạo, cập nhật kiến thức.

Nhờ hiệu quả mang lại từ đề án khám, chữa bệnh từ xa với ứng dụng của hệ thống telehealth, nhiều ca bệnh nguy kịch tại bệnh viện đã được cứu sống kịp thời. Hội chẩn trực tuyến giúp người dân tiếp cận với thành tựu y tế hiện đại, chất lượng cao từ bất cứ nơi đâu”, bác sĩ Bình nói.

kham-chua-benh-tu-xa-telehealth-xu-the-tuong-lai-can-som-co-huong-quan-ly-1
Bệnh nhân Nguyễn S. đã hồi phục sau điều trị. (Ảnh: BVĐK tỉnh Bình Định).

Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội Nguyễn Duy Ánh chia sẻ, với hệ thống Telehealth, kiến thức và trình độ của bác sĩ ở tuyến trên được phát huy triệt để, giảm tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ sơ sinh. “Không ít ca bệnh được tuyến dưới chẩn đoán quá muộn, bỏ qua thời gian vàng cấp cứu. Việc hội chẩn từ xa với các bác sĩ đầu ngành về sản khoa sẽ giảm được số ca chẩn đoán, xử lý sai của tuyến dưới” - PGS.TS Nguyễn Duy Ánh cho biết.

Còn PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhận định với Telehealth, các kỹ thuật y khoa khó, đòi hỏi trình độ cao như siêu âm tim, nếu như trước kia chỉ có thể làm trực tiếp tại các bệnh viện lớn, thì nay các bác sĩ tuyến trên có thể tiến hành siêu âm tim cho bệnh nhân ở nơi khác thông qua sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại.

Khám chữa bệnh từ xa - Phương án an toàn trong mùa dịch

Dịch bệnh Covid-19 cùng với các biện pháp hạn chế di chuyển, tập trung vừa qua khiến người dân gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ y tế. Bên cạnh đó, nhiều người cũng có tâm lý e ngại khi đến thăm khám tại bệnh viện, do đây là môi trường tiềm tàng nhiều rủi ro lây nhiễm dịch bệnh.

kham-chua-benh-tu-xa-telehealth-xu-the-tuong-lai-can-som-co-huong-quan-ly-7
Với Telehealth, các bác sĩ có thể hướng dẫn bệnh nhân tự xử lý trong một số tình huống. (Ảnh minh họa)

Chị Huyền, nhà ở Trần Khát Chân (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) cho biết, cách đây vài tháng con chị bỗng xuất hiện nhiều vết loét trong khoang miệng, có cảm giác đau và không thể ăn uống được. Gia đình rất băn khoăn vì không muốn đến bệnh viện giữa lúc dịch bệnh căng thẳng như vậy. Sau một hồi tìm kiếm thông tin và hỏi thăm người thân, chị quyết định lựa chọn dịch vụ khám trực tuyến tại Bệnh viện Đa khoa Medlatec. Sau khi mô tả triệu chứng, các tiền sử sức khỏe của con, chị được hướng dẫn mở camera trên điện thoại để các bác sĩ xem hình ảnh trực tiếp. Kết thúc quá trình khám bệnh, bác sĩ kê một loại thuốc bôi, hướng dẫn cách đánh răng nhẹ nhàng và súc miệng kèm nước muối, sau 3 ngày gọi cho bác sĩ để kiểm tra lại. Kết quả sau 3 ngày, vết loét trong miệng con đã không còn. Chị Huyền vui mừng thông báo cho bác sĩ, và được nhắc nhở tiếp tục duy trì cho con cách đánh răng nhẹ nhàng, súc miệng nước muối thường xuyên.

Rõ ràng là Covid-19 không hề khiến các bệnh tật khác biết mất, nhu cầu được bảo vệ sức khỏe, khám chữa bệnh của người dân vẫn rất cao. Trong bối cảnh bệnh viện quá tải, nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh luôn rình rập ở nơi công cộng, Telehealth đã phát huy được tính an toàn và nhanh chóng, trở thành cứu tinh của rất nhiều người bệnh trong thời gian qua.

Với Telehealth, bệnh nhân và người nhà có thể kết nối trực tiếp đến các bác sĩ để nhận các tư vấn và chẩn đoán điều trị. Với các căn bệnh nhẹ, người bệnh có thể tự xử lý ngay tại nhà hay uống thuốc theo hướng dẫn. Còn với các biến chứng nặng hơn, các bác sĩ cũng có thể đưa ra quyết định chuyển bệnh nhân đến bệnh viện cấp cứu kịp thời, hoặc trong các trường hợp cụ thể sẽ hướng dẫn cho người nhà thực hiện sơ cứu.

Theo Bác sĩ Đinh Văn Huy, Phó Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, lợi ích của Telehealth trong bối cảnh dịch bệnh là rõ ràng. “Khám bệnh trực tiếp vẫn là tốt nhất, nhưng trong mùa dịch, khám bệnh từ xa có thể giúp bệnh nhân, thân nhân người bệnh nắm tình hình ban đầu, sau đó sẽ có bước xử trí tiếp theo”, Bác sĩ Huy nói.

Mô hình mới, thách thức mới

Khám chữa bệnh từ xa đã chứng minh được những ưu điểm và được dự báo sẽ trở thành xu hướng trong tương lai. Tuy nhiên, để mô hình này được phổ biến và đạt hiệu quả cao, sẽ cần sự hội tụ của nhiều yếu tố như chính sách quản lý của Nhà nước, cơ sở hạ tầng công nghệ, trình độ của y bác sĩ hay nhận thức của người dân về khám, chữa bệnh từ xa.

Hiện tại, hoạt động khám chữa bệnh từ xa đang diễn ra tương đối tự phát, tùy vào khả năng tự đáp ứng dịch vụ của từng cơ sở y tế. Bộ Y tế hiện vẫn chưa có bất kỳ hướng dẫn nào liên quan đến hoạt động khám chữa bệnh từ xa. Các nền tảng về pháp lý, công nghệ, tài chính… cho hoạt động này đều đang thiếu. Tiêu chuẩn về cơ sở hạ tầng, trình độ chuyên môn của bác sĩ thăm khám trực tuyến hay kinh phí thanh toán điều trị trực tuyến, v.v… là những vấn đề vẫn đang bị bỏ ngỏ.

Bên cạnh đó, quy định về trường hợp nào có thể khám chữa bệnh từ xa cũng như trách nhiệm của các cơ sở y tế trong việc tư vấn cho bệnh nhân, việc giám sát quá trình thăm khám của bác sĩ đối với bệnh nhân, v.v… cũng cần được chú ý đến.

kham-chua-benh-tu-xa-telehealth-xu-the-tuong-lai-can-som-co-huong-quan-ly-4
Cần sớm có những hướng dẫn, quy định của quản lý của cơ quan quản lý Nhà nước đối với dịch vụ khám, chữa bệnh từ xa.

“Việt Nam chưa xây dựng được nền tảng kỹ thuật số để thực hiện khám, chữa bệnh từ xa. Ngoài ra, vẫn còn thiếu các văn bản hướng dẫn để triển khai mô hình một cách cụ thể. Đơn cử, chưa có hướng dẫn thanh toán khám, chữa bệnh bằng thẻ bảo hiểm y tế cho bệnh nhân, chi trả chi phí cho bác sĩ tham gia hội chẩn từ xa, thanh toán chi phí đường truyền...” - PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nói.

Vì vậy, để khám chữa bệnh từ xa thực sự là công cụ hữu hiệu của ngành y tế và giúp người dân thụ hưởng tốt nhất các thành tựu của khoa học công nghệ, nhất thiết cần đến sự hướng dẫn, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo các cơ sở y tế, nhất là ở khu vực tư nhân có đủ điều kiện để triển khai khám, chữa bệnh từ xa an toàn, hiệu quả, đảm bảo sức khỏe và tính mạng của người dân.

Hiện nay, Bộ Y tế đang tích cực triển khai đề án Đặt lịch khám, chữa bệnh trực tuyến. PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho hay, hoạt động đặt lịch khám, chữa bệnh trực tuyến sẽ được sử dụng tại tất cả cơ sở khám, chữa bệnh, áp dụng với tất cả đối tượng người bệnh bảo hiểm y tế, khám dịch vụ theo yêu cầu, giúp người dân chủ động được lịch khám, chữa bệnh, không còn cảnh xếp hàng đợi chờ trong mỏi mệt. Khi đặt lịch khám bệnh trực tuyến (gọi điện thoại tới tổng đài, đặt qua website, app, kiosk của bệnh viện...), người bệnh có thể chủ động chọn giờ và bác sĩ khám; thanh toán viện phí không dùng tiền mặt; được tạm ứng trước, rút ngắn thời gian so với quy trình hiện tại.

Để làm được điều này, theo PGS.TS Lương Ngọc Khuê, các bệnh viện cần chủ động xây dựng cơ sở hạ tầng công nghệ, trang thiết bị khám, chữa bệnh và đào tạo nhân lực chuyên môn để phục vụ người bệnh tốt hơn.

Tính tới thời điểm này, Nền tảng hỗ trợ tư vấn khám, chữa bệnh từ xa (Telehealth) của Bộ Y tế đã được kết nối tới 100% tuyến huyện. Ngành y tế xác định, đây là hệ thống hạ tầng quan trọng phục vụ khám chữa bệnh từ xa, từ sớm, từ cơ sở với mọi loại bệnh tất, nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh, phục vụ nhân dân.

Định hướng về lâu dài, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết, sẽ áp dụng đăng ký khám, chữa bệnh trực tuyến cho tất cả người dân, đẩy mạnh áp dụng các thành tựu công nghệ về dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo vào quản lý và khám, chữa bệnh, tiến tới bệnh viện không sử dụng bệnh án giấy.

Theo VnMedia.vn Copy