Thứ ba, 03/08/2021

Cách dùng xuyên tâm liên - vị thuốc được Bộ Y tế sử dụng trong điều trị Covid-19

Thứ hai, 19/07/2021, 08:00 (GMT + 7)
Trong thời gian vừa qua, xuyên tâm liên đã được một số quốc gia như Malaysia, Indonesia, Thái Lan sử dụng cho các tình nguyện viên mắc Covid-19. Và mới đây, Bộ Y tế nước ta cũng đã dùng vị thuốc này để điều trị. Vì sao xuyên tâm liên có tác dụng điều trị Covid-19 và cách dùng thảo dược này như thế nào?

Việt Nam sử dụng thuốc xuyên tâm liên điều trị bệnh nhân Covid-19

Thông tin này được Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường chia sẻ ngày 16/7 trong Hội nghị Giao ban Trực tuyến Công tác Phòng Chống dịch Toàn quốc tại 128 điểm cầu. Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường, thời gian qua, Bộ Y tế đã nhận được thông tin từ các cơ quan chức năng và chuyên gia về thuốc đông y xuyên tâm liên của Trung Quốc có hiệu quả trong điều trị Covid-19

Ông Cường cho biết, xuyên tâm liên đã được một số quốc gia như Malaysia, Indonesia, Thái Lan sử dụng trong thời gian qua. Việt Nam hiện cũng ứng dụng loại thuốc này vào việc điều trị bệnh nhân COVID-19. Ngoài ra, Việt Nam cũng đang triển khai một số loại thuốc được cấp phép, có 3 giai đoạn thử nghiệm lâm sàng, trong việc điều trị Covid-19 như Remdesivir, Favipiravir... Đây cũng là những loại thuốc đã được nhiều nước trên thế giới sử dụng".

Xuyên tâm liên có tên khoa học là Andrographis paniculata (Burm.f.) Nees, thuộc họ Ô rô (Acanthaceae). Xuyên tâm liên còn có tên gọi khác là công cộng, hùng bút, nguyên cộng, lam khái liên, cây lá đắng, khô đảm thảo, nhất kiến kỷ… Trong tự nhiên, Xuyên tâm liên có nguồn gốc từ Ấn Độ và Sri Lanka, sau đó được trồng phổ biến ở Nam Á, Đông Nam Á, miền nam Trung Quốc, khu vực Caribe, Trung Mỹ, Australia và châu Phi.

Trước đó, ngày 7/7, Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) họp Hội đồng chuyên môn cập nhật hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Covid-19. Hội đồng chuyên môn bàn luận các ý kiến về sử dụng kháng thể đơn dòng, Corticoid; thuốc chống đông, thuốc đông y (xuyên tâm liên) trong điều trị COVID-19; tiêu chuẩn xuất viện của bệnh nhân Covid-19.

Giới thiệu về vị thuốc Xuyên tâm liên

Xuyên tâm liên là loại cây nhỏ có thể sống đến 1 - 2 năm, thân vuông, phân nhánh nhiều, các cành có thể mọc theo 4 hướng. Lá mọc đối nhau, có cuống ngắn, hoa nhỏ có màu trắng có điểm chấm hồng, hoa thường mọc thành chùm. Bộ phận dùng làm thuốc là phần trên mặt đất của cây thu hái vào đầu thu khi cây bắt đầu ra hoa, cắt thành từng đoạn, phơi hoặc sấy.

chua-covid-bang-xuyen-tam-lien
Thảo dược xuyên tâm liên được trồng phổ biến ở Nam Á, Đông Nam Á...

Theo y học cổ truyền Việt Nam, đây và vị thuốc có tác dụng thanh nhiệt, giải độc. Còn theo y học Ayurvedic (y học truyền thống của Ấn Độ), xuyên tâm liên sử dụng để điều trị nhiều bệnh như đau bụng kinh, sốt rét, vàng da, các vết thương trên da. Tại nhiều nước trên thế giới, xuyên tâm liên được sử dụng để làm giảm các triệu chứng của cảm lạnh thông thường và nhiễm trùng đường hô hấp trên. 

Theo y học hiện đại, hoạt chất chính trong Xuyên tâm liên là Diterpen lacton và Flavonoid. Diterpen lacton gồm andrograpolid, neoandrographlid và các dẫn xuất, đã được chứng minh có tác dụng như: Kháng viêm, giảm đau, hạ sốt, kháng khuẩn; Lợi tiểu, hỗ trợ điều trị bệnh tăng huyết áp, tim mạch; Điều trị tiêu chảy, bệnh tả, đau dạ dày, tác dụng bảo vệ gan…

Xuyên tâm liên có hiệu quả thế nào trong điều trị Covid-19?

Trong nghiên cứu in silico (nghiên cứu mô phỏng, tính toán về các lĩnh vực sinh học, y dược trên máy vi tính) về một số cây thuốc có triển vọng để phòng chống và điều trị Covid-19 thì xuyên tâm liên là loại loại dược liệu được quan tâm và đánh giá cao. 

Tại Ấn Độ, kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Trường Cao đẳng dược JSS (2020) cho thấy, các thành phần hóa học của Xuyên tâm liên (andrographolide và dihydroxy dimethoxy flavone) có tác dụng chống lại Covid-19 bằng cách ức chế enzym protease chính của virus này trên thử nghiệm in silico.

Andrographolide (thuộc nhóm diterpenoid lactone) - hợp chất chiết xuất từ Xuyên tâm liên là một chất ức chế tiềm năng đối với protease chính của Covid-19 (Mpro). Nghiên cứu cho thấy, andrographolide có tác dụng kết nối phân tử, phân tích mục tiêu, dự đoán độc tính và dược động học. Andrographolide đã được gắn thành công vào vị trí liên kết của Covid-19 Mpro.

Tăng cường miễn dịch là chiến lược toàn cầu để chống lại đại dịch Covid-19, trong khi đó, trước đây xuyên tâm liên được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền để tăng miễn dịch, điều trị đau họng, cảm cúm và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Các nhà khoa học tại Đại học đã nghiên cứu về xuyên tâm liên, kết quả cho thấy, sự hợp lực giữa andrographolide và một số hợp chất khác có trong Xuyên tâm liên được xác định là chất chống viêm an toàn và hiệu quả, có tác dụng đối với nhiễm trùng đường hô hấp trên, có thể làm giảm đáng kể việc sản xuất cytokine và các yếu tố gây viêm trong nhiễm virus.

chua-covid-bang-xuyen-tam-lien1
Nhiều nghiên cứu cho thấy xuyên tâm liên có hiệu quả trong việc điều trị Covid-19

Tại Trung Quốc, xiyanping - một chế phẩm tiêm có đặc tính chống viêm, kháng virus được sử dụng để điều trị Covid có nguồn gốc từ thành phần hoạt tính của cây Xuyên tâm liên gồm 9-dehydro-17-hydro-andrographolide và natri 9-dehydro-17-hydro-andrographolide-19-yl sulfate. Theo các nhà khoa học Trung Quốc Andrographolide có tác dụng kháng virus tiềm năng trong việc điều trị Covid-19 và có thể làm giảm mức độ viêm ở bệnh nhân, cải thiện các triệu chứng hô hấp, ức chế virus và cải thiện khả năng miễn dịch của cơ thể… với tính an toàn cao.

Tại Thái Lan, tác dụng chữa Covid-19 bằng Xuyên tâm liên đã được khẳng định hơn khi cuộc thử nghiệm lâm sàng đầu tiên đã được Viện Nghiên cứu y học cổ truyền Thái Lan (2020) tiến hành trên những bệnh nhân đã biểu hiện triệu chứng nhiễm Covid-19 nhẹ như đau họng, nhức đầu, ho hay sổ mũi. Người bệnh được cho uống 180 mg Xuyên tâm liên/ngày, chia đều làm 3 lần vào lúc 6 giờ sáng, 2 giờ chiều và 10 giờ tối, uống liên tục trong 5 ngày. Cuộc thử nghiệm cho kết quả khả quan, trong vòng 3 ngày kể từ khi sử dụng Xuyên tâm liên tình trạng sức khỏe của các tình nguyện viên mắc Covid-19 đều được cải thiện.

Các kết quả trên cho thấy, Xuyên tâm liên là vị thuốc tiềm năng trong việc phòng chống Covid-19. Ngoài xuyên tâm liên còn nhiều dược liệu khác cũng có tác dụng tốt được đánh giá cao trong điều trị Covid-19 như Diệp hạ châu, Kim ngân hoa, Thanh hao hoa vàng, Hoắc hương, Nghệ, Gừng, Cam thảo, Sâm Ấn Độ…

Trường hợp nào có thể chữa Covid-19 bằng xuyên tâm liên?

PGS-TS Lương Ngọc Khuê - Cục trưởng Quản lý Khám, chữa bệnh trả lời trên báo chí: “Xuyên tâm liên là phương thuốc rất kinh điển trong những năm đất nước còn nghèo khó, từng dùng để chữa bách bệnh. Vừa qua, một số nước đã đưa thảo dược này vào điều trị và cũng thấy hiệu quả nên chúng ta có thể đưa vào điều trị trên những bệnh nhân ít triệu chứng, thể nhẹ kết hợp cùng nâng cao thể trạng, dinh dưỡng. Ngoài ra, các trường hợp F1 cách ly tại nhà có dấu hiệu mệt mỏi cũng có thể xem xét sử dụng vị thuốc này". 

chua-covid-bang-xuyen-tam-lien.1jpg
Bộ Y tế Việt Nam cho phép sử dụng xuyên tâm liên để điều trị Covid-19 thể nhẹ

Tuyệt đối không được tự ý sử dụng xuyên tâm liên

Mặc dù có nhiều nghiên cứu cho thấy xuyên tâm liên có công dụng trong điều trị Covid-19 nhưng mọi người không được dùng vị thuốc này bừa bãi. Xuyên tâm liên không được chứng minh phòng ngừa Covid-19, do vậy bạn không nên uống vị thuốc này để phòng bệnh. 

Ngoài ra, không phải ai cũng có thể áp dụng cách chữa Covid-19 bằng xuyên tâm liên. Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, những người có vấn đề về thận, gan và những người thường xuyên dùng thuốc cao huyết áp, thuốc làm loãng máu… đều nằm trong nhóm không nên dùng. Xuyên tâm liên là loại dược liệu có tính hàn, sử dụng liên tục hoặc quá liều có thể gây tê tay chân, hạ huyết áp, ảnh hưởng đến gan, thận… Để đảm bảo an toàn, người bệnh nhất thiết phải tham khảo ý kiến của bác sĩ, có sự tư vấn, hướng dẫn kỹ càng trước khi sử dụng xuyên tâm liên.

Theo VnMedia.vn Copy