Thứ sáu, 17/09/2021

Cẩn trọng ngộ độc paracetamol khi áp dụng bài thuốc trị Covid-19 trên mạng

Chủ nhật, 25/07/2021, 08:00 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Trước tình hình dịch Covid-19 đang diễn ra phức tạp, trên mạng xã hội đã xuất hiện một số bài thuốc tự chữa Covid-19 tại nhà, trong đó khuyên người bệnh sử dụng paracetamol với liều tối đa. Tuy nhiên, theo các chuyên gia của Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, dùng quá liều paracetamol có thể gây ngộ độc, thậm chí tử vong.

Paracetamol là thuốc gì?

Paracetamol có tên gọi khác là acetaminophen. Đây là là loại thuốc không phải kê đơn nên người dân có thể tự mua ở các thuốc về để giảm đau, hạ sốt do các nguyên nhân thông thường. Tại thị trường Việt Nam, có tới hàng trăm biệt dược có chứa thành phần chính là paracetamol, trong đó dạng viên với hàm lượng paracetamol mỗi viên là 500mg là dạng tương đối phổ biến. Ngoài ra, thuốc cũng có thể ở dạng viên đặt hậu môn, bột pha hoặc siro.

bai-thuoc-tri-covid.j1pg
Paracetamol là thuốc không kê đơn thường được sử dụng để giảm đau, hạ sốt

Ngoài paracetamol đơn thuần trong các thuốc giảm đau, hạ sốt, hoạt chất này cũng có mặt trong các loại thuốc kháng histamine như chlorpheniramine, các thuốc co mạch giúp giảm ngạt mũi như phenylephrine, các thuốc giảm ho như dextromethorphan, codein. Việc sử dụng cùng lúc hoặc liên tiếp nhiều sản phẩm trên do bệnh không đỡ có thể dẫn tới tổng liều paracetamol hàng ngày vượt quá quy định, dẫn tới quá liều và ngộ độc các thành phần khác kèm theo trong thuốc.

Cẩn trọng khi áp dụng các bài thuốc trị covid-19 sử dụng paracetamol liều cao

Trong vài ngày gần đây, trên mạng xã hội chia sẻ bài thuốc trị Covid-19 với liều như sau. Ngày 1 khi xuất hiện triệu chứng mệt mỏi, đau nhức chân tay, vai thì uống paracetamol ngày 3 lần, mỗi lần 2 viên. Trong 2 ngày tiếp theo cũng dùng thuốc với liều lượng như vậy. Trong ngày thứ 4, 5, 6 chỉ cần uống nước gừng, nước mật ong, chanh, trà gừng thì trong 7 ngày sẽ khỏi Covid-19. Theo TS.BS. Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai, việc sử dụng paracetamol với liều tối đa như vậy dễ dẫn tới nguy cơ ngộ độc.

Liều paracetamol tối đa với người Việt Nam có thể trạng trung bình và không có các yếu tố nguy cơ như bệnh nhân bị tổn thương gan, dùng nhiều thuốc chứa paracetamol…là không quá 3gr/24 giờ với người trưởng thành và 15mg/kg cân nặng với trẻ em cho mỗi lần sử dụng, không sử dụng quá 6 lần trong 24 giờ. Với những người có nhiều yếu tố nguy cơ thì sử dụng liều như trên là có thể gây ngộ độc. Trên thực tế các bác sỹ khi kê thuốc cho người bệnh trưởng thành chỉ kê 1-1,5gr paracetamol cho mỗi 24 giờ (tương đương 2-3 viên loại hàm lượng 500mg) và tốt nhất là dùng liều thấp nhất có thể.

bai-thuoc-tri-covid
Bài thuốc trị Covid-19 được chia sẻ trên mạng xã hội

Ngộ độc paracetamol là nguyên nhân gây ngộ độc thuốc thường gặp nhất ở các nước phát triển. Ở Việt Nam, ngộ độc cấp paracetamol đã trở thành nguyên nhân ngộ độc thường gặp. Trong 2 nhóm nguyên nhân gây ngộ độc paracetamol thì lạm dụng thuốc, dùng thuốc sai dẫn tới quá liều với người bị sốt cao, mạn tính là nguyên nhân phố biến. Do ngộ độc paracetamol thường rất kín đáo, thậm chí vài ngày đầu nếu không xét nghiệm theo dõi thì không thể biết, nên khi được phát hiện thì đã muộn, gan đã bị tổn thương, thậm chí suy gan cấp, hôn mê.

Nhận biết ngộ độc paracetamol thế nào?

Ngộ độc paracetamol thường khó nhận biết do giai đoạn đầu tình trạng này không có biểu hiện gì hoặc nó có thể lẫn với các biểu hiện của gây gây đau sốt. Tuy nhiên khi xét nghiệm sẽ thấy men gan tăng dần, bắt đầu từ ngày thứ 2, thứ 3 trở đi. Với trường hợp ngộ độc do lạm dụng thuốc thì tổn thương gan có thể chậm hơn. Khi bệnh nhân đã có vàng da, chán ăn…tức là đã muộn. Khi có viêm gan nặng, người bệnh dễ bị suy gan, hôn mê gan, khi đó tỷ lệ tử vong tới 50% hoặc hơn.

Dùng paracartamol như thế nào để giảm đau, hạ sốt, an toàn?

Để sử dụng paracetamol an toàn, với người trưởng thành mỗi ngày chỉ nên dùng 2 đến 3 viên paracetamol loại 500mg. Người bệnh cần biết rõ tên và thành phần các thuốc đang dùng và dùng đúng hướng dẫn. Tuyệt đối không áp dụng bài thuốc trị Covid-19 được chia sẻ trên mạng xã hội.

Luôn luôn chú ý đến các loại thuốc khác đang dùng (đặc biệt một số thuốc chữa bệnh lao hoặc động kinh làm tăng độc tính của paracetamol) và thể trạng của người bệnh dễ bị ngộ độc paracetamol (lạm dụng rượu, gầy yếu, suy nhược, ăn kém, nhiễm trùng nặng hoặc các bệnh gây suy mòn).

bai-thuoc-tri-covid.2
Nên dùng paracetamol để giảm đau, hạ sốt theo đúng chỉ định của bác sĩ

Luôn kết hợp các biện pháp khác an toàn hơn để hạ sốt, giảm đau như nới rộng quần áo, chườm, tắm nước ấm, uống đủ nước,… Khi bệnh không đỡ hoặc có biểu hiện bất thường thì cần tới cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra.

Không dùng parcacetamol cho các trường hợp hợp đau do viêm vì thuốc hầu như không có tác dụng chống viêm. Không được dùng paracetamol quá 10 ngày ở người lớn và quá 5 ngày ở trẻ em, trừ khi được bác sĩ hướng dẫn. Trong các trường hợp đau đầu, đau răng, đau do ngã, chấn thương... bắt buộc phải uống paracetamol thì phải dùng thuốc cách nhau tối thiểu 4 giờ.

Theo VnMedia.vn Copy