Thứ hai, 20/09/2021

"Lá chắn" nào cho vấn nạn tin giả đáng sợ trong đại dịch Covid-19?

Thứ năm, 29/07/2021, 08:00 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

Dịch bệnh Covid-19 như là mảnh đất màu mỡ để tin giả bùng phát cả trên thế giới và ở Việt Nam. Thực tế cho thấy, tin giả không chỉ ảnh hưởng rất nhiều đến đội ngũ y bác sĩ mà còn đến những người dân đang tích cực phòng chống dịch bệnh Covid-19.

Dịch bệnh Covid-19 - mảnh đất màu mỡ của tin giả

Bộ Thông tin Truyền thông ban hành Công văn số 2765/BTTTT-PTTH&TTĐT gửi các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố về việc tăng cường xử lý tin giả, tin sai sự thật về Covid-19 trên mạng xã hội.

Theo đó, Công văn yêu cầu tăng cường xử lý những tin giả, tin sai sự thật về Covid-19 trên mạng xã hội; tin kích động vùng miền chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc; tin sai sự thật về các chính sách trong chương trình tiêm chủng Covid-19 của Chính phủ; xuyên tạc các biện pháp phòng dịch của các địa phương; đưa tin sai sự thật về diễn biến dịch bệnh tại các điểm nóng…

tingia-covid-2102-1627306

Dịch bệnh Covid-19 như là mảnh đất màu mỡ để tin giả bùng phát cả trên thế giới và ở Việt Nam.

Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới WHO, chỉ trong 3 tháng đầu năm 2020 khi dịch bệnh mới xuất hiện, đã có khoảng 800 người thiệt mạng, 6.000 người trên toàn thế giới phải nhập viện vì tin theo các thông tin sai lệch liên quan đến Covid-19.

Tại Việt Nam, theo Trung tâm Xử lý tin giả Việt Nam, các tin giả liên quan dịch bệnh đang là thông tin được cảnh báo và xử phạt hành chính nhiều nhất thời gian gần đây. Ba tháng đầu năm 2020, lực lượng chức năng Việt Nam đã xác minh, làm việc với gần 700 trường hợp đưa tin sai sự thật về Covid-19, xử phạt vi phạm hành chính hơn 140 người.

Mới đây nhất, ngày 28/7, Sở Thông tin và Truyền thông (TT&TT) thành phố Hà Nội đã quyết định xử phạt vi phạm hành chính 12,5 triệu đồng đối với admin nhóm "Bán giỏi mua khéo" - bà N.T.K.T., SN 1988, trú tại quận Tây Hồ về việc đăng tải thông tin sai sự thật. Thông tin giả mạo, sai sự thật này đã gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến công tác phòng chống dịch bệnh Covid-19. 

dang-tin-sai-su-that-admin-nhom-ban-deo-mua-kheo-bi-xu-phat-125-trieu-dong-223839

Một trường hợp tung tin giả nguy hiểm khác bị Công an TP.HCM khởi tố, bắt giam là ông P.H.D.A. (60 tuổi, ngụ quận Bình Thạnh). Ông A. lan truyền thông tin trên Facebook, hình ảnh một người tự thiêu ở phường Trường Thọ (TP Thủ Đức, TP.HCM). Thông tin đi kèm nội dung: “Bức xúc vì cách thức chống dịch Covid-19… người dân phẫn uất ngay giữa đường bức bách, tự thiêu”.

Không chỉ là những người dân bình thường, những người có sức ảnh hưởng trong xã hội cũng không ít lần bị xử phạt vì đăng thông tin sai sự thật hay cố tình chia rẽ tinh thần đại đoàn kết trong đại dịch.

gpv_czbl_tlxr
Dòng trạng thái gây tranh cãi của Trác Thúy Miêu.

Đó là trường hợp của nữ MC Trác Thúy Miêu, bị Thanh tra Sở TT&TT TP.HCM vừa xử phạt 7,5 triệu đồng vì bài viết trên MXH có dấu hiệu gây mâu thuẫn, kích động về việc các cán bộ, giảng viên, sinh viên Trường ĐH Kỹ thuật y tế Hải Dương triển khai nhiệm vụ hỗ trợ chống dịch Covid-19 tại TP.HCM.  Nội dung chia sẻ gây hoang mang và bức xúc dư luận về công tác hỗ trợ phòng chống dịch Covid-19.

Nam ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng cũng đã bị xử phạt và công khai xin lỗi trên trang cá nhân vì chia sẻ thông tin không đúng về hai bệnh nhân người Trung Quốc điều trị tại bệnh viện Chợ Rẫy. Cụ thể, nam ca sỹ cho rằng "hai người Trung Quốc bị nhiễm virus Corona đã chết tại Chợ Rẫy."

Tin giả đáng sợ như thế nào? 

Tin giả không chỉ đến từ những tài khoản đăng vu vơ nhằm câu view, câu like mà còn có một số cá nhân, tổ chức lợi dụng tình hình dịch bệnh để đưa những thông tin sai sự thật về dịch bệnh Covid-19.

Thực tế hiện tại cho thấy tin giả ảnh hưởng rất nhiều không chỉ đến các bác sĩ mà còn đến nhiều người dân đang tích cực phòng chống dịch. Trong đại dịch, những người ở tuyến đầu là những người gánh trách nhiệm gian khổ và nguy hiểm nhất. Tuy nhiên, vì những dòng tin giả trên mạng xã hội ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu suất và tinh thần của họ.

Tin giả gây hoang mang trong người dân, khiến họ mơ hồ và hoài nghi về những kiến thức và chính sách phòng chống dịch bệnh. Khi những thông tin sai lệch lại còn được lặp lại và khuếch đại, nhất là bởi những người có tầm ảnh hưởng, thì người ta lại càng tin vào những thông tin đó, tưởng rằng nó là thực. Điều này gây nhiễu loạn thông tin trong thời điểm phòng chống dịch bệnh như hiện nay.

Ông chủ Facebook Mark Zuckerberg thừa nhận phải bó tay với vấn nạn tin giả và cho rằng tin giả sẽ không bao giờ biến mất được hoàn toàn. Nó giống tội phạm ngoài xã hội. "Chẳng ai có thể giải quyết triệt để tội phạm trong một thành phố".

"Lá chắn" nào cho "nạn dịch" tin giả? 

Tin giả chỉ có thể được hạn chế khi áp thành luật, nhiều quốc gia trên thế giới đã làm điều này.

Singapore là một trong những quốc gia tiên phong kiểm soát việc lan truyền thông tin giả về Covid-19 bằng đạo luật Chống thông tin sai trái và thao túng trên mạng, với án tù giam lên tới 10 năm.

Tại Trung Quốc, tin giả được xử lý rất mạnh tay. Hành vi bịa đặt thông tin sai lệch trên mạng xã hội gây hậu quả nghiêm trọng bị kết tội từ 3-7 năm tù. Còn tại Chính phủ Thái Lan đã thành lập Trung tâm Chống tin giả và đề ra mức phạt tiền lên đến hơn 3.200 USD và/hoặc phạt tù lên đến 5 năm. Malaysia đã hình sự hóa tội tung tin giả trên mạng, coi hành vi tung thông tin sai lệch về nguồn gốc, quy mô và mức độ của dịch bệnh là mối đe dọa đối với an toàn công cộng.

1203fakenews

Bàn về vấn đề này, Luật sư Trần Minh Hải - Giám đốc Điều hành Công ty luật BASICO cho biết, chế tài xử lý của luật Việt Nam luôn đi kèm với việc xác định tính chất mức độ vi phạm và hậu quả của việc tung tin giả.

"Ở mức độ xử phạt hành chính, các hành vi tung tin giả, sai sự thật có thể bị xử phạt tới 30.000.000 đồng đối với tổ chức hoặc tới 15.000.000 đồng theo Nghị định số 15/2020/NĐ-CP của Chính phủ.

Nếu tung tin giả, tin đồn thất thiệt tạo nên hậu quả nguy hiểm vượt giới hạn xử lý hành chính thì người vi phạm còn có thể bị xử lý hình sự. Ví dụ: nếu tung tin thất thiệt nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, thì người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với tội “Vu khống” theo quy định của Bộ luật Hình sự".

Có chế tài đưa ra và cũng không ít những vụ việc xử lý vi phạm nêu trên nhưng tin giả, tin đồn thất thiệt vẫn xảy ra hàng ngày trên các trang mạng xã hội. Lý giải về điều này, Luật sư Trần Minh Hải cho rằng, quy định xử phạt của Việt Nam vẫn chưa chặt chẽ vì vậy còn rất nhiều trường hợp biết phạm luật nhưng vẫn cố tình tung tin giả. "Tôi cho rằng mức xử phạt hiện nay đã tạm phù hợp, tuy nhiên cần đề cao việc tuân thủ sử dụng chế tài xử phạt thường xuyên, hơn là chỉ chú ý vào mức xử phạt. Bởi nếu như mức phạt có cao đến mấy mà việc sử dụng chế tài lại tùy ý, trường hợp có, trường hợp không, thì việc xử phạt không còn ý nghĩa răn đe.. Ngoài ra, trường hợp phát sinh các yếu tố hậu quả vượt ngoài phạm vi xử lý hành chính, thì tùy theo tính chất mức độ sẽ còn nhiều biện pháp chế tài nghiêm khắc hơn có thể được áp dụng".

Luật sư Hải thông tin thêm, quy định không có sự phân biệt về mức xử phạt đối với hành vi tung tin giả, tin đồn thất thiệt do lỗi cố ý và do lỗi vô ý nên người vi phạm dù vô tình hay cố ý vẫn có thể bị xử phạt như nhau. Chỉ ngoại trừ trường hợp người vi phạm từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi, thì theo quy định nhóm tuổi này chỉ bị xử phạt hành chính khi vi phạm do lỗi cố ý.

Do vậy, trước những tin tức mới tiếp nhận, mỗi người dân cần kiểm chứng độ chính xác của thông tin để không lan truyền thông tin xấu, độc. Đó mới chính là "lá chắn" vững mạnh nhất để sát cánh cùng các lực lượng có thể tiếp tục khống chế đại dịch một lần nữa.

Trung tâm Xử lý tin giả Việt Nam khuyến cáo người dân cần chú ý, kiểm tra kỹ các yếu tố: xem xét nguồn tin (kiểm tra nhanh website đang theo dõi để xem thông tin liên hệ có rõ ràng không); thông tin minh họa (kiểm tra thông tin minh họa, hình ảnh, đường liên kết để xem thông tin có thực sự hữu ích hay vì mục đích nào khác); bẫy định kiến (cân nhắc xem có đang thiên vị hay định kiến với đối tượng nào không); tin tức hay trò đùa (hãy tỉnh táo phân biệt được đâu là tin thật, đâu là trò đùa của cư dân mạng); kiểm tra tác giả (kiểm tra nhanh xem tác giả bài viết có đáng tin cậy ko); kiểm tra thời gian (cẩn thận với các tin tức cũ bị đăng lại, chưa chắc chúng có liên quan đến sự việc hiện tại); đoc toàn bộ (tiêu đề có thể được giật tít để thu hút người đọc); hỏi ý kiến chuyên gia (tham khảo ý kiến chuyên gia hoặc các nguồn đáng tin cậy).

Theo đó, người dân cần kiểm chứng nguồn tin, xem thông tin đó đến từ nguồn nào, nếu đến từ một người lạ, thông tin không rõ ràng cần cảnh giác. Khi phát hiện tin giả, người dân cần thông báo về Trung tâm Xử lý tin giả Việt Nam thông qua website: http://tingia.gov.vn; email: online.abei@mic.gov.vn; số điện thoại 18008108.

Theo VnMedia.vn Copy