Thứ năm, 21/10/2021

Dinh dưỡng thế nào để không tăng cân mà tăng sức đề kháng trong mùa dịch dưới góc nhìn chuyên gia?

Thứ sáu, 01/10/2021, 15:08 (GMT + 7) Theo dõi ATYT trên

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Lâm - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia chia sẻ những kiến thức dinh dưỡng cũng như làm thế nào để tăng sức đề kháng trong mùa dịch.

PV: Thưa PGS.TS, hiện nay tình hình dịch Covid-19 cơ bản đã được kiểm soát, tuy nhiên việc tăng cường dinh dưỡng cũng như việc tăng sức đề kháng trong mùa dịch đang là vấn đề được nhiều người quan tâm. Vậy PGS.TS có thể chia sẻ cho độc giả những kiến thức dinh dưỡng cũng như cách làm thế nào để tăng sức đề kháng trong mùa dịch là gì?

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm: Dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong hệ thống miễn dịch của cơ thể. Dinh dưỡng sẽ cung cấp cho cơ thể những chất thiết yếu như chất đạm, nhóm chất béo, nhóm Omega3 (bao gồm DHA, EPA) và các vi chất mà chúng ta cần cho hệ thống miễn dịch như: vitamin A, vitamin C, vitamin D, Vitamin B9 và B6. 

Bên cạnh đó, các vi chất thiết yếu khác như sắt, kẽm, cũng rất cần cho hệ thống miễn dịch hoạt động, góp phần xây dựng, phân chia các tế bào miễn dịch cũng như sản xuất các kháng thể.

PGS-TS-Nguyen-Thi-Lam
PGS.TS. BS Nguyễn Thị Lâm - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia

Với một nhu cầu như vậy, trước hết, chúng ta phải thực hiện thông điệp truyền thông của Bộ Y tế hiện nay đó là 4-5-1.

Số 4 chính là chế độ ăn cân đối 4 yếu tố: giữa 3 nhóm chất sinh năng lượng; về protein (giữa đạm động vật và thực vật); cân đối về lipid (giữa lipid động vật và lipid thực vật); về vitamin và khoáng chất. Do đó, để đạt được sự cân đối giữa 3 nhóm chất sinh năng lượng thì lượng chất đạm (protein) phải đạt từ 13 - 20%; chất béo (lipid) từ 20 - 25% và tinh bột (carbohydrate) từ 55 - 65% trong bữa ăn hằng ngày.

Số 5 ở đây đó là thể hiện việc ăn đa dạng thực phẩm trong một ngày. Có nghĩa  chúng ta phải có ít nhất 5 nhóm thực phẩm trong 8 nhóm thực phẩm. 

5 nhóm thực phẩm ở đây là gì?

Đó là nhóm bột đường bao gồm ngũ cốc, khoai, ngô.

Nhóm thịt các loại, cá, hải sản. Nhóm này cung cấp chất đạm động vật, đặc biệt các axít amin cần thiết mà cơ thể người không tự tổng hợp được; nhóm trứng và các sản phẩm của trứng là nguồn cung cấp chất đạm động vật và nhiều chất dinh dưỡng quý cho cơ thể.

thong-diep-4-5-1 -cua-bo-y-te
Bộ Y tế khuyến khích người dân áp dụng công thức dinh dưỡng 4–5-1 vào bữa ăn hàng ngày bên cạnh việc tăng cường vận động và giữ gìn vệ sinh cá nhân cũng như môi trường sống.

Nhóm các loại hạt (đậu, đỗ, vừng, lạc,…) là nguồn cung cấp chất đạm thực vật cho cơ thể; nhóm sữa và các sản phẩm từ sữa là nguồn cung cấp chất đạm động vật và canxi quan trọng cho cơ thể.

Nhóm củ quả màu vàng, da cam, màu đỏ (cà rốt, bí ngô, gấc, cà chua) hoặc rau tươi có màu xanh thẫm là nguồn cung cấp vitamin và chất khoáng chủ yếu cho cơ thể. Loại rau càng sẫm màu càng có giá trị dinh dưỡng với cơ thể.

Nhóm rau củ quả khác (su hào, củ cải...) cung cấp vitamin, chất khoáng và chất xơ. Và nhóm dầu ăn, mỡ các loại là nguồn cung cấp năng lượng và các axít béo cần thiết cho cơ thể.

Hiện nay các mẹ Việt Nam hay quên nhóm dầu mỡ trong chế độ ăn của trẻ hoặc cho rất ít nên các cháu tăng cân chậm là vì vậy. Và một nguyên tắc nữa mà các mẹ phải chú ý đến đó là phải đảm bảo thực phẩm an toàn từ nguồn gốc, đến quá trình bảo quản, chế biến chúng ta cũng phải đảm bảo an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó,  việc bổ sung các vi chất dinh dưỡng thiết yếu cũng không thể thiếu được.

Bo-sung-cac-chat-dinh-duong-thiet-yeu
Bổ sung các vi chất dinh dưỡng thiết yếu trong chế độ ăn hàng ngày.

Tôi có lời khuyên đối với trẻ em hay trẻ nhỏ chúng ta nên bổ sung các chế phẩm đa vi chất dinh dưỡng dạng siro, dạng gói, hoặc người cao tuổi cũng có các chế phẩm dạng viên. 

Cuối cùng, số 1 chính là một bữa ăn hoặc dinh dưỡng trong một ngày cần sự hài hòa giữa các nhóm chất và thực phẩm.

Theo đó, công thức dinh dưỡng 4-5-1 cho thấy, trong mỗi bữa ăn phải đảm bảo tính đa dạng, cân đối không kiêng khem hoặc lạm dụng bất cứ thực phẩm nào.

Ngoài áp dụng công thức trên, nên chú ý việc lựa chọn thực phẩm an toàn kể cả tươi sống và thực phẩm công nghiệp. Trong đó, khi lựa chọn thực phẩm công nghiệp, các chuyên gia dinh dưỡng khuyên rằng, cần chọn thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có công bố chất lượng đầy đủ.

Người tiêu dùng nên đọc kỹ thông tin về giá trị dinh dưỡng của thực phẩm trên bao bì, thành phần nguyên liệu và hạn sử dụng. Thực phẩm phải có quy trình sản xuất minh bạch đạt tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm đồng thời không nên tích trữ nhiều để luôn sử dụng được sản phẩm tươi mới.

PV: Dịch bệnh khiến con người phải ở nhà nhiều hơn, chính vì vậy việc vận động thể dục thể thao bị hạn chế, dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì tăng lên. Vậy ngoài việc tăng cường sức đề kháng thì mọi người cần có một chế độ ăn như thế nào để tránh tình trạng thừa cân, béo phì, thưa bà?

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm: Chúng ta cần xây dựng một chế độ ăn đa dạng thực phẩm và chúng ta chỉ  ăn vừa đủ so với nhu cầu. Đặc biệt trong thừa cân béo phì, chúng ta chú ý tránh những thực phẩm chỉ cung cấp năng lượng, không có nhiều vi chất dinh dưỡng. Nên tránh những loại nước ngọt, bánh kẹo ngọt, đồ ăn chứa nhiều dầu mỡ. Hạn chế tích trữ nước ngọt, bánh kẹo ngọt.

Trong thời gian giãn cách, mọi người ở nhà nhiều, ăn vặt thường xuyên chính điều này cũng gây ra tình trạng thừa cân béo phì. Bên cạnh đó, tôi nghĩ rằng ngay cả người trưởng thành chúng ta cũng nên chú ý những thực  phẩm chỉ cung cấp năng lượng, không cung cấp vi chất ta cũng nên hạn chế. Ví dụ những loại thực phẩm chiên, rán, nướng chứa nhiều dầu mỡ.

tap-the-duc-tai-nha
Tích cực vận động thể dục thể thao tại nhà.(Ảnh:Internet)

Để khắc phục tình trạng này trong mùa dịch, chúng ta nên tạo các hoạt động làm công việc gia đình, các trò chơi tiêu hao năng lượng bằng những vật dụng có sẵn trong nhà. Bên cạnh đó vấn đề tập luyện thể dục thể thao cũng được khuyến khích  60 phút  một ngày hoặc làm các công việc gia đình cũng rất tốt. 

PV: Hiện nay, đặc biệt trong đại dịch Covid-19, nhiều người có thói quen mua nhiều thực phẩm và tích trữ trong tủ lạnh để dùng dần. Cách làm này có thực sự tốt cho sức khỏe và dinh dưỡng không? Việc bảo quản thực phẩm phải phù hợp với từng nhóm thực phẩm cần có lưu ý gì và thời hạn bảo quản là bao lâu, thưa bà?

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm: Hiện tại Hà Nội cũng đang hết giãn cách, tôi khuyên không nên mua thực phẩm quá nhiều. Những thực phẩm tươi sống chúng ta cũng nên chỉ bảo quản 1 đến 2 tuần. Nếu các thực phẩm mua ở siêu thị đã ở dạng đông lạnh nên chú ý đến hạn sử  dụng, bên cạnh đó chúng ta cũng phải đảm bảo tủ lạnh tủ tốt như vậy sẽ giúp bảo quản thực phẩm đông lạnh tốt hơn. Đối với trẻ em, thực phẩm đông lạnh mẹ cũng cần cắt miếng nhỏ, đủ với bữa ăn của con sẽ tốt hơn.

bao-quan-thuc-pham-dung-cach
Bảo quản thực phẩm đúng cách

Nếu mua thực phẩm bên ngoài, thời hạn bảo quản sẽ ngắn hơn, thường chỉ bảo quản được vài tuần, thịt sẽ chia thành từng miếng phù hợp với khẩu phẩn ăn của gia đình, trước khi bảo quản có thể nhúng qua nước muối loãng để thời gian bảo quản được lâu hơn.

Đối với rau củ chúng ta cũng nên bảo quản 1, 2 tuần. Chúng ta nên ăn rau lá trước, các loại củ ăn sau. Quả chín có thể để trong ngăn tủ riêng so với các loại rau khác, không để chèn ép lên nhau, nên kiểm tra và vệ sinh tủ thường xuyên để tránh thực phẩm bị hỏng.

PV: Bên cạnh đó, thời tiết miền Bắc cũng đang trong giai đoạn giao mùa, chuẩn bị đến mùa đông thì việc tăng sức đề kháng cho mùa lạnh là việc rất quan trọng. Bà có thể cho biết, tầm quan trọng của việc tăng sức để kháng đối với sức khỏe của trẻ như thế nào đặc biệt là trong mùa lạnh?

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm: Trẻ em là nhóm đối tượng chịu nhiều tác động của ảnh hưởng thời tiết bởi hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện cũng như chưa chủ động có ý thức phòng bệnh. Do đó, dinh dưỡng với trẻ rất quan trọng, nhất là vào mùa lạnh, bởi khi trời lạnh trẻ tiêu hao nhiều năng lượng nhất và rất cần bổ sung các loại vitamin. 

tang-suc-de-khang-cho-tre
Trẻ em là nhóm đối tượng chịu nhiều tác động của ảnh hưởng thời tiết bởi hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện. Do đó, dinh dưỡng với trẻ rất quan trọng, nhất là vào mùa lạnh.

Khi cơ thể  đủ chất dinh dưỡng đồng nghĩa với việc đủ các chất dinh dưỡng cho hệ miễn dịch từ phát triển các tế bào miễn dịch cho đến sản xuất các miễn dịch dịch thể từ chất đạm cho đến các vi chất dinh dưỡng thiết yếu.

Bất cứ thời điểm nào các cháu vẫn phải có một  khẩu phần ăn đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng đầy đủ, với trẻ từ 3 - 5 tuổi cần 1200-1500 kilo calo 1 ngày. Chúng ta cần chú ý cho trẻ ăn đủ 3 bữa chính, 1 - 3 bữa phụ sẽ cung cấp đủ các chất dinh dưỡng. Đặc biệt, cung cấp đủ nhóm thực phẩm, đa dạng thực phẩm. Và với thời tiết thay đổi như vậy khi các cháu có vấn đề về biếng ăn hay hắt hơi sổ mũi, rối loạn tiêu hóa chúng ta cũng phải điều chỉnh.

tang-suc-de-khang-cho-tre-mua-dich

Bổ sung cho trẻ nhiều rau và hoa quả, các chế phẩm có chứa probiotic từ dạng sữa chua đến các chế phẩm dạng nước, dạng cốm, dạng con nhộng, lựa chọn những loại tốt để nâng cao miễn dịch cho các cháu. Bên cạnh đó, nên duy trì thói quen uống nước cho bé, giúp đào thải chất độc ra khỏi cơ thể. Nếu không được cung cấp đủ nước sẽ dẫn đến một số rối loạn trong cơ thể…

Cảm ơn PGS.TS Nguyễn Thị Lâm về những thông tin chia sẻ hữu ích này!

Theo VnMedia.vn Copy